ÇEVRE:
Kömürsüz gelecek düşünemiyoruz!

İklim Değişikliği Politika ve Araştırma Derneği tarafından Ocak-Temmuz aylarında 'Kömür Madenciliğinin Şehir Hayatına Etkiler Bağlamında Zonguldak' adlı bir araştırma yapıldı. Buna göre şehrin eski dönemindeki sosyal ekonomik günlerine büyük özlem duyuluyor. Kömür ve termik santrallerin varlığını istihdam sağladığı için olumlu bulan Zonguldaklıların, çevresel zararlarına ise bu nedenle yüksek sesle tepki göstermiyor.

Kömürle var olan Zonguldak şehrindeki çevre sorunları, iklim değişiklikleri ve toplumsal problemleri inceleyen derneğin başkan yardımcısı Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sosyoloji Bölümü  Araştırma Görevlisi Alkan Üstün, araştırma sonuçlarını açıkladı.

TMMOB Zonguldak Maden Mühendisleri Odasında araştırma sonuçlarıyla ilgili basın toplantısı düzenleyen Üstün, “*Zonguldak kömürle birlikte var olmuştur. Madencilik faaliyetiyle birlikte uygulanan sosyal devler politikaları şehre yüksek bir refah sağlamıştır. Şehir pek çok alanda ülkede ilki temsil etmektedir. Yıllar içinde artan iş gücü ihtiyacı sebebiyle şehir göç almış ve farklı kültürel kimlikler bir araya gelmiştir. İyi çalışma koşulları madenciliği çekici bir meslek haline getirmekteydi. 1980’lerde işçi sayısı ve şehir nüfusu yüksek oranları görmüştür. Zonguldaklılar geçmiş dönemlere özlem duymakta, Zonguldak’ın yeniden eski günlerine dönmesini istemektedir. 

*Zonguldaklılar hem kömür madenciliği hem de termik santrallerin yarattığı istihdamı olumlu bulmaktadır. Ancak özellikle termik santrallerin neden olduğu hava kirliliği halk sağlığını olumsuz etkilemektedir. Hava ve deniz kirliliği ekolojik olarak diğer canlıların da yaşam alanlarını tehdit etmektedir. Bu bağlamda şehrin iktisadi kalkınma talebiyle temiz çevre istenci arasında bir çelişki belirmektedir.

*Zonguldaklılara göre bu şehri var eden ve hatta ülkenin kalkınmasında önemli rol oynamış olan kömür madenciliği hala önemini korumaktadır. Zonguldaklıların kömürün olmadığı bir gelecek planına hazırlıksız olduğu ifade edilebilmektedir." dedi.

İŞTE ZONGULDAK ARAŞTIRMASI

İklim Değişikliği Politika ve Araştırma Derneği'nin yaptığı 'Kömür Madenciliğinin Şehir Hayatına Etkiler Bağlamında Zonguldak' araştırması şöyle:

"Derneğin kuruluş amaçları iklim değişikliği ve çevre sorunları hakkında kamuoyunda farkındalık yaratmak, somut projeler aracılığıyla çevresel ve toplumsal problemleri tespit etmek ve bu problemlere uygulanabilir çözüm önerileri aramaktır.

İklim Değişikliği Politika ve Araştırma Derneğimiz 2018 yılında Ankara’da kurulmuştur. Derneğimiz bünyesinde çevre mühendisleri, sosyologlar, hukukçular gibi farklı meslek gruplarından üyeler bulunmaktadır. Derneğin kuruluş amaçları iklim değişikliği ve çevre sorunları hakkında kamuoyunda farkındalık yaratmak, somut projeler aracılığıyla çevresel ve toplumsal problemleri tespit etmek ve bu problemlere uygulanabilir çözüm önerileri aramaktır.

“Kömür Madenciliğinin Şehir Hayatına Etkiler Bağlamında Zonguldak” adlı araştırmamızı tamamlamış bulunuyoruz. Bu çalışmada Zonguldak’ı seçmemizin nedenleri şunlardır:

·       Günümüzde kimi Avrupa ülkelerinin kömür madenlerini çevresel kaygılarla kapatma sürecindedirler.

·       Zonguldak’ta ise madencilik faaliyetleri ile kentin ekonomik, sosyal ve kültürel hayatı arasında sıkı bir ilişki bulunmaktadır.

·       Zonguldak’ın geçmişten bugüne yaşadığı hızlı dönüşüm.

·       Şehirdeki mevcut çevre sorunları ve yüksek kirlilik oranları.

Araştırmamızın temel soruları ise şöyle belirlenmiştir:

·       Zonguldak’ın ekonomik, sosyal ve kültürel hayatının belirlenmesinde madenciliğin rolü geçmişte neydi?

·       Günümüzde Zonguldak nasıl bir kent görünümündedir?

·       Kenti gelecekte neler beklemektedir? Kömür dışı alternatif alanlar var mıdır?

Araştırmamızın basamakları ise şu şekilde sıralanabilir:

1.    Literatür taraması

2.    Derinlemesine mülakatlar

3.    Çalıştay ve Basın Açıklaması

Araştırmanın bulguları üç başlık altında toplanabilmektedir. Bu üç başlık Zonguldak’ın zamansal bağlamında dünü, bugünü ve geleceğini temsil etmektedir. Tüm bu analiz bulguları açıklamada özet biçiminde yer almaktadır. Daha detaylı bir şekilde hazırlanacak raporda kamuoyuna sunulacaktır.

Geçmişe Özlem: Zonguldak kömürle birlikte var olmuştur. Madencilik faaliyetiyle birlikte uygulanan sosyal devler politikaları şehre yüksek bir refah sağlamıştır. Şehir pek çok alanda ülkede ilki temsil etmektedir. Yıllar içinde artan iş gücü ihtiyacı sebebiyle şehir göç almış ve farklı kültürel kimlikler bir araya gelmiştir. İyi çalışma koşulları madenciliği çekici bir meslek haline getirmekteydi. 1980’lerde işçi sayısı ve şehir nüfusu yüksek oranları görmüştür. Zonguldaklılar geçmiş dönemlere özlem duymakta, Zonguldak’ın yeniden eski günlerine dönmesini istemektedir.

Dramatik Yaklaşım: Şehir bugün eski ekonomik gücünden çok uzaktadır. Maden sektöründe çalışan sayısı kamu ve özel sektörler birlikte on bin civarındadır. 1990’lardan itibaren özelleştirmeler, rödovans sistemi, küresel çapta kömürün değerindeki düşüş ve ucuz ithal kömürün ülkeye girişi ile madencilik sektörü kan kaybetmiştir. Bu durum artan işsizlik, ekonomik küçülme, dış göçü beraberinde getirmiştir. Ekonomideki daralma kentin sosyal hayatını da olumsuz yönde etkilemiştir. Şehir sakinleri eski günleri anarak bugün Zonguldak’a vefasızlık yapıldığını düşünmektedir.

Gelecek Hakkında Umut ve Kaygının Bir Aradalığı: Şehirde madencilik kültürü çok köklüdür. Madencilik şehir sakinleri tarafından ulusal açıdan stratejik önemde görülmektedir. Literatür araştırmaları ve görüşmeler sonrasında madencilik dışında sanayi olanakları olarak taş, toprak ve seramik sektörü, Filyos Vadisi Projesi, madencilik yan ürünleri sanayisi ve lojistik üssü projesi öne çıkmaktadır. Tarım ekonomisinde ise şehir kamuoyu iki farklı görüşe sahiptir. Tarımı bir imkân olarak değerlendiren Zonguldaklılar topraksız modern seracılık, mandacılık, deniz salyangozu yetiştiriciliği, kestane, çilek, ceviz yetiştiriciliği, bahçeciliğin geliştirilmesini önermektedir. Tarımsal verimliliğin kent için yeterli olmadığını düşünenler ise üretimin arazi yapısı nedeniyle sınırlı olduğunu, dış göçler sebebiyle yeterli iş gücünün olmadığını ve iç pazara yönelik kısıtlı bir üretimin var olduğunu vurgulamıştır. Kentin maden dışı sektörlerin tespitine dair yapılan projelere bakışında da iki farklı görüş bulunmaktadır. Bir kesim projelerin kömür dışı alternatifleri görebilmek açısından önemli olduğunu söylerken diğer bir kesim bu projelerin umut satmaktan başka bir amacının olmadığını iddia etmektedir.



 

Ön Analiz Maddeleri

Aşağıda yer alan analiz maddeleri basın açıklamasında özet biçiminde sunulmaktadır. Analiz ve öneriler daha detaylı şekilde daha sonra dernek internet sayfasında kamuoyu ile paylaşılacaktır.

1.    Geçmişe Özlem:1990 öncesi doğumlu Zonguldak sakinleri altmışların sosyal refah devleti anlayışına dayalı modernleşme pratiğini ve bu pratikten miras kalan iktisadi ve kültürel kurumsallaşmayı tecrübe etmiştir. Ancak 1990 sonrası küresel ölçekte yeni bir modernleşme paradigması Zonguldak’ta etkilerini göstermeye başlamıştır. Esnek üretim ilişkileri ve tüketim kültürünün temel görüngüleri olduğu bu modernleşme paradigmasını şehrin eski sakinleri benimsememektedir. Şehrin eski sakinleri kömür madenciliğini kent kimliğinin başat unsuru olarak görmektedir.

2.    Siyasal Söylem:Geçmiş dönemlerde iktisadi ve kültürel hayatın devlet tarafında planlanması, kentin devletten «talep eden» bir siyasal söyleme sahip olmasına neden olmuştur. Bu sebeple şehrin kamuoyu, ekonomik ve kültürel hayatı canlandıracak esas öznenin merkezi otorite olduğunu düşünmektedir. Devletin sosyal refah politika anlayışını benimsemesi, kömür madenciliğini koruması ve yeni istihdam alanları yaratması beklenmektedir. Bu egemen söylem serbest piyasa anlayışına dayalı ekonomik ve kültürel önerilere şüpheyle yaklaşılmasına sebep olmaktadır.

3.    Kalkınma ve Çevre Çelişkisi:Zonguldaklılar hem kömür madenciliği hem de termik santrallerin yarattığı istihdamı olumlu bulmaktadır. Ancak özellikle termik santrallerin neden olduğu hava kirliliği halk sağlığını olumsuz etkilemektedir. Hava ve deniz kirliliği ekolojik olarak diğer canlıların da yaşam alanlarını tehdit etmektedir. Bu bağlamda şehrin iktisadi kalkınma talebiyle temiz çevre istenci arasında bir çelişki belirmektedir.

4.    Sektörel Çeşitlilik:Günümüz kömür madenciliği Zonguldak nüfusunun ihtiyaçlarına cevap verebilecek kapasitede değildir. Üstelik, maden üretim maliyetleri gittikçe artmakta ve küresel piyasa ile rekabet gün geçtikçe zorlaşmaktadır. Ancak Zonguldak için kömür madenciliği, hem sahip olduğu rezervler hem de metal sanayisinin ihtiyaçları gereği stratejik bir ekonomik faaliyettir. Bunun yanı sıra Zonguldaklılar kömür üretim maliyetleri artsa da madenciliğin ürettiği toplumsal fayda gereği devlet destekli olarak devam etmesini talep etmektedir. Madenciliğin lokomotif sektör olduğu bir ortamda başta tarım ve hayvancılık olmak üzere turizm ve diğer sanayi alanlarına yatırım yapılması Zonguldaklılar tarafından şehrin öncelikli olarak talep edilmektedir.

5.    İçe Dönük Akademi:Mevcut ulaşım olanakları, İstanbul ve Ankara başta olmak üzere 20 milyona yakın bir nüfusla şehrin iletişim kurmasına imkan tanımaktadır. Dolayısıyla gerek tarım ve sanayi ürünleri için geniş bir pazar, gerekse turizm için gelişkin bir potansiyel barındırmaktadır. Söz konusu hinterland ile bütünleşik iktisadi ve kültürel planların yapılması gerekmektedir. Buna rağmen kent belleğine sadakat gösteren eski sakinler Zonguldak’ın merkezde olduğu içe dönük bir iktisadi perspektifi desteklemektedirler.

6.    Geleceğe Bakış:Gerek mülakatlarda gerekse çalıştayda kimi Avrupa ülkelerinde kömür içermeyen enerji ve iktisadi politikaların uygulandığı katılımcılar ile paylaşılmıştır. Zonguldak hakkında alternatif bir geleceğe dair düşünsel bir hazırlığın olup olmadığı sorulmuştur. Zonguldaklılara göre bu şehri var eden ve hatta ülkenin kalkınmasında önemli rol oynamış olan kömür madenciliği hala önemini korumaktadır. Zonguldaklıların kömürün olmadığı bir gelecek planına hazırlıksız olduğu ifade edilebilmektedir.

       (Haber Merkezi)















Anahtar Kelimeler
Misafir Avatar
İsim
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×

banner228

Karadeniz'de beyaz yılan görüldü!

Haberi Oku