Kutsal Dere'den Boklu Dere'ye...

Genel 15.06.2019, 14:45 15.06.2019, 14:51
1602
Kutsal Dere'den Boklu Dere'ye...

Bir sabah yürüyüşe çıkıp, Üzülmez Kemerbaca mahallesinden doğru Karamanya’ya geçtim, oradan Asma yoluna girip aşağıya doğru inmeğe başladım. Amacım, doğduğum ve 7 yaşına kadar oturduğum Deremahalle’ yi görmekti.
1936 ‘ya kadar Fransızların at ahırı olarak yapılan uzun bir binaydı oturduğumuz ev. Devletleştirmeden sonra oradaki hayvanları başka bir yere taşıyıp uzun binaya dörder metre arayla duvar çekip 7 haneli ve en uçunda da iki göz tuvaleti olan bir konut yapmışlar o konutun bir odası da bize tahsis edilmişti. Tam önünden dere geçerdi. Onun için mahallemize “Dere mahalle” denirdi. Az yukarımızda da “Kanlıbaca”, onun ilerisinde de Dilaver taş Tumbası vardı.
Dere, az aşağıda Asma, daha aşağılarda da Üzülmez, şehir merkezinde ise Zonguldak deresi olarak isim değiştirirdi.

Biz deremizi çok severdik, kış ayları hariç her an dere ile ilişkimiz olurdu. Yazın, dereye set çeker göl oluşturur, Naciye ablanın ördekleriyle birlikte yüzerdik. Tavuklarımız bile dereden nasibini alırdı. Çünkü deremiz tertemiz akardı.

Bizim deremiz Antik çağlarda kutsal bir isimle anılırmış. Bilge Umar, Antik çağlarda “Sandarake” olan derenin ismi için “Sanda-(u) ra-ka” “Yüce Sanda Yeri” dir, diyor. “Sanda” ise daha önceleri Anadolu’da yerleşmiş Luwiler’in baş tanrısı adıymış. Bu isim aynı zamanda Ana tanrıca için ve sonraları onun yerini alan “Artemis” için de kullanılmış. Artemis’de bereket ve verimlilik tanrısıdır, topraklardan sular fışkırtıp bereketi ve verimliliği sağlarmış.

Bütün bu kutsal isimler “Ku baba”dan yani Kybele’den türemiştir. “Kybele”, yaşamın anası ve öteki tanrıları var eden ana tanrı olarak anılır. Bugün bizi dünyaya getirenlerden birine “baba” diyorsak, hamile kadınlarımıza “gebe” diyorsak, yaşamın anası olan bereket ve üretme tanrısının bizde kalan izlerindendir.

Bu tanrılar ilk medeniyetlerden beri anılmakta ve farkında olmasak ta kutsallığını taşımaktadır. “Kabe” isminin bile “Kybele” den geldiği yazılmaktadır.

Kybele ismi Antik cağda Hititlilerden Batı Anadolu’ya geçmiş, Efes’te Helen’ler, Kybele’yi Artemis olarak anmaya başlamış.

Derenin ismi Üzülmez olmadan önce Rumlarca Özürülmez, Ermenilerce de Özlemer olarak anılıyordu. Ermenilerin dilleri İran ile Yunan dilleri arasında bir özellik taşımaktadır. Bu iki isim de Ermeniceden veya Yunancadan dönme olabilir. Ermeniler Moğolların önünden kaçıp da buralara yerleşmeden Mezopotamya ve Mısır tanrılarının etkisi altında kalmaktaydılar. O coğrafyanın baş tanrısı da “Osiriz” veya (Özüriz) olarak anılmaktadır. Sonraları bu tanrılar batıya doğru ünlendikçe oranın özelliklerini de alarak daha da büyüyüp isimlerini yöreye göre özleştirdiler.

Üzülmez deresi yani kutsal dere için, Behçet Kalaycı, Türküsüz Kent kitabında “Zonguldak deresi bir eyyam
Pırıl pırıl akarmış
İhtiyar değirmencinin kızı
Suyun aynasında örermiş saclarını
Sonra bir uygarlıktır başlamış
Ve kapkara kesilmiş derenin suyu.” 
Dizeleriyle eski zamanları yani derenin temiz olduğu zamanları anımsatır.

Orhan Veli’de, “Siyah akar Zonguldak’ın deresi” diye tarif eder.
Üzülmez deresi, Zonguldak limanı yapıldıktan sonra o zamanki yöneticiler tarafından titizlikle korunur olmuş. Dereye atılan atıklar limanı doldurmasın, derenin temizliği bozulmasın diye.
Liman yapılırken bile önlem almışlar, ocaktan çıkan şistlerin dereye dökülmesini dolayısı ile limanın dolmasını engellemek için eski limanın sağ tarafındaki tünelleri açmışlar.

Alıntı: Erol Çatma
Zonguldak Nostalji

Yorumlar (1)
hsyn 2 yıl önce
hikayeye antik çağ tanrılarından girip neyse yazmaya değmez...
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 38 81
2. Fenerbahçe 38 79
3. Galatasaray 38 78
4. Trabzonspor 38 67
5. Hatayspor 38 60
6. Sivasspor 38 59
7. Alanyaspor 38 57
8. Gaziantep FK 38 55
9. Karagümrük 38 54
10. Göztepe 38 51
11. Konyaspor 38 48
12. Rizespor 38 45
13. Malatyaspor 38 44
14. Başakşehir 38 44
15. Kasımpaşa 38 43
16. Antalyaspor 39 43
17. Kayserispor 38 40
18. Ankaragücü 38 38
19. Erzurumspor 39 37
20. Gençlerbirliği 38 35
21. Denizlispor 38 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 35 80
2. M. United 34 70
3. Chelsea 35 64
4. Leicester City 35 63
5. West Ham 35 58
6. Liverpool 34 57
7. Tottenham 35 56
8. Everton 34 55
9. Arsenal 35 52
10. Leeds United 35 50
11. Aston Villa 34 48
12. Wolverhampton 35 45
13. Crystal Palace 34 41
14. Newcastle 35 39
15. Brighton 35 37
16. Southampton 34 37
17. Burnley 34 36
18. Fulham 34 27
19. West Bromwich 35 26
20. Sheffield United 35 17
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 35 77
2. Real Madrid 35 75
3. Barcelona 35 75
4. Sevilla 35 71
5. Real Sociedad 35 56
6. Villarreal 35 52
7. Real Betis 34 51
8. Celta de Vigo 35 47
9. Athletic Bilbao 35 46
10. Granada 34 45
11. Cádiz 35 43
12. Osasuna 35 41
13. Valencia 35 39
14. Levante 35 39
15. Getafe 35 34
16. Deportivo Alaves 35 32
17. Real Valladolid 35 31
18. Huesca 35 30
19. Elche 35 30
20. Eibar 35 29
9
az bulutlu
Namaz Vakti 10 Mayıs 2021
İmsak 03:47
Güneş 05:32
Öğle 12:54
İkindi 16:49
Akşam 20:06
Yatsı 21:44