Son zamanlarda bir anayasayı değiştirme çabaları ülkenin politize unsurları tarafından dile geiriliyor. Belki de dünya tarihinde en çok değişen anayasaya sahip olan bizler için yasalar da her meclis tarafından sürekli değiştiriliyor, yeni yasalar çıkarılıyor.
İktidar partileri sürekli olarak işlerine gelen yasaların meclisten geçirme çabalarını sergiliyorlar.
Şimdi de bir idam tartışması başladı…
İdam geri gelsin mi, gelmesin mi?
Ne gariptir ki idamın geri gelmesini isteyen taraflar bu ülkede kadercilik anlayışını savunan, dinine aşırı bağlı, tarikatçı çevreler ve buna rağman “Allah’ın verdiği canı yalnız Allah alır” gibi dini bir realiteye de kendileri karşı çıkan çevreler.
Her neyse;
Dünya üzerinde toplumlar bir arada yaşamaya başladığından beri kendilerini bir takım yasalarla sınırladılar.
O dönemlerin kanun koyucuları da Krallar veya inandıkları dinin kutsal kişileri veya rahipleri oldu.
Yazının icadıyla birlikte de bu yasalar kayıtlara geçti, önce kayalara kazındı, sonra tabletlere, daha sonra parşömen kağıtlara yazıldı…
Sümerler, M.Ö.3500 yılında, yani yaklaşık günümüzden 5500 yıl önce, çivi yazısını bulduktan sonra hiç vakit kaybetmeden insanlık tarihinin ilk yazılı kanunları olan “Urgakina Kanunları” nı ilan ettiler. Burada özellikle tarım alanlarının korunmasını amaçlayarak tazminat cezasını ön plana çıkardılar. Ayrıca üst sınıfların ve din adamlarının halkı sömürmesini de engellediler.
Tıpkı Sümerler gibi bir Mezopotamya uygarlığı olan Babiller ise, yeni kurallar koyarak daha farklı bir anayasa oluşturdular. “Koruyucu Tanrı Marduk” ve “Güneş Tanrısı Şamaş” a inanıyorlardı. Bu nedenle ünlü Babil Kralı Hammurabi, tanrılar tarafından görevlendirildiğini iddia edip adaleti sağlamakla yükümlü olduğunu söyledi ve 282 maddeden oluşan bir anayasa hazırladı (M.Ö. 1750). Halkın zorbalıkla değil kendi iradesi ile uymasını istediği bu kanunları, Akadça olarak Esagila Tapınağı’na dikilen bir taş üzerine yazdırdı.
Günümüzden yaklaşık 4000 yıl önce yapılan Hammurabi Yasası hem daha önce yapılmış olan kanunların ve örf adet hukukunun bir derlemesiyle hem de zamanın ihtiyaçları dikkate alınarak oluşturulmuştur.
282 maddeden oluşan Hammurabi Kanunlarının ön söz kısmında Baştanrı Marduk hakkında övücü sözler bulunmakta ve Marduk ile adalet tanrısı Şamaş tarafından Hammurabi’nin nasıl kral seçildiği anlatılmaktadır. Ayrıca burada Hammurabi, adalet ve doğruluğu tesis ettiğinden, huzur ve refahı getirdiğinden söz etmektedir.
Hammurabi Yasasından bazı örnekler
1.Madde: Bir kimse bir diğerini cinayetle suçlar fakat bunu kanıtlayamazsa, ölümle cezalandırılır.
5.Madde: Eğer bir yargıç bir davaya bakar ve bir karara varırsa, verdiği hükmü yazılı olarak takdim eder. Daha sonra verdiği kararda bir hata ortaya çıkar ve bu kendisinden kaynaklanırsa o zaman davada onun tarafından verilen cezanın on iki katını öder. Halka ilan edilerek yargıçlık makamından el çektirilir ve bir daha asla yargıçlık icra etmek için oraya oturamaz.
21.Madde: Bir kimse bir eve girmek için delik açarsa o deliğin önünde ölümle cezalandırılır ve gömülür.
22.Madde: Bir kimse soygun yaparken yakalanırsa ölümle cezalandırılır.
27.Madde: Bir subay ya da er savaşta esir düşer ve onun arazileri başkasına verilirse, esir olan geri dönüp kendi yerine vardığı takdirde arazileri ona iade edilir.
37.Madde: Herhangi bir kimse; bir kabile reisinin, bir adamın ya da bir tebaanın kiradaki arazisini, bahçesini ya da evini satın alırsa onun satış sözleşmesi geçersiz ilan edilir. Arazi, bahçe ve ev sahibine geri verilir.
42.Madde: Eğer bir kişi işlemek üzere bir tarlayı teslim alır ve o tarladan hiçbir mahsul elde edemezse bu onun tarlada çalışmadığını ispatlar. Komşusunun yetiştirdiği kadar tahılı tarla sahibine teslim etmelidir.
48.Madde: Bir kimse borçlanmışsa, bir fırtına tahılları yere yatırmış ya da hasat başarılı olamamışsa veya susuzluktan tahıllar büyüyememişse o yıl alacaklısına tahıl vermesi gerekmez. O yıl için hiçbir kira ödemez.
55.Madde: Bir kimse tarlasını sulamak için su kanalı açar ancak dikkatsizliği nedeniyle sular komşusunun tarlasını basarsa, o zaman komşusunun kaybını öder.
59.Madde: Bahçe sahibinin izni olmaksızın herhangi bir adam bir ağacı kesip bahçeye devirirse yarım mina gümüş öder.
112.Madde: Eğer bir kişi seyahate çıkar ve başka birisine gümüş, altın gibi değerli taşlar emanet eder ve ondan tekrar geri almayı istediğinde emanet edilen kişi bütün malları getirmeyip onları kendisi kullanırsa, o zaman bu kişi mahkûm edilir. Kendisine emanet edilen her şeyin beş katını öder.
116.Madde: Ensest ilişki suçunu işleyeneler yakılır.
127.Madde: Eğer herhangi bir kişi Tanrı’nın kız kardeşlerine ya da herhangi bir kişinin karısına iftira atar da bunu ispat edemezse, hâkim huzuruna çıkarılır ve alnı işaretlenir (derisi çizilir ya da saçı kazınır).
128.Madde: Bir adam bir kadını eş olarak alır ancak aralarında herhangi bir ilişki yaşanmazsa bu kadın o adamın karısı olmaz.
129.Madde: Bir adamın karısı başka bir adam ile basılırsa her ikisi de bağlanır ve suya atılır. Ancak koca karısını, kral da kölelerini affedebilir.
130.Madde: Bir kişi, hala babasının evinde yaşayan veya başka bir adamın eşi olan bir kadına tecavüz ederse öldürülür. Kadın masumdur.
133.Madde: Eğer bir kişi savaşta esir alınırsa ve evinde geçimi sağlayacak şeyler olduğu halde karısı evini terk edip başka bir eve giderse, o kadın yasal olarak suçlu bulunur ve nehre atılır.
137.Madde: Bir adam kendisine bir çocuk veren kadından ayrılmak isterse, o zaman ona çeyizini geri verir ve çocuklarına baksın diye tarlanın, bahçenin ve malların bir kısmının kullanım hakkını ona bırakır.
144.Madde: Bir adam bir çocuğu evlatlığı olarak alır, ona ismini verir ve onu besler büyütürse bu çocuk bir daha geri istenemez.
154.Madde: Eğer bir oğul babasına vurursa onun elleri balta ile kesilir.
174.Madde: Eğer bir doktor bir hastayı ameliyat eder de hasta ölürse, doktorun eli kesilmelidir.
186.Madde: Bir inşaatçı herhangi bir kimse için bir bina inşa eder ve bu binayı uygun bir şekilde yapmazsa veya onun inşa ettiği bina yıkılıp sahibini öldürürse inşaatı yapan kişi idamla cezalandırılır.
196.Madde: Göze göz, dişe diş. Eğer bir adam başka bir adamın gözünü çıkarırsa, kendi gözünü de çıkarmalıdır. Eğer bir adam başka bir adamın dişini çıkarırsa, kendi dişini de çıkarmalıdır. Eğer bir adam başka bir adamın kemiğini kırarsa, kendi kemiğini de kırmalıdır.
221.Madde: Kendisine bakması için koyun ya da sığır emanet edilen bir çoban hatalı davrandıysa, doğal yoldan sürünün daha az artmasına yol açtıysa ya da onları sattıysa mahkûm edilir ve kaybın on katını sürü sahibine verir.
234.Madde: Bir kimse, bir kadın ya da erkek köle satın alır ve bir ay geçmeden bunlar hastalığa yakalanırlarsa; köleleri satıcıya geri götürür ve ödediği ücreti geri alır.
238.Madde: Bir köle, efendisine “Sen benim efendim değilsin” derse efendisi onun kulağını keser.
Daha önce Mecelle’de şimdi de Medeni kanunumuzda yer alan evlilik ve miras hukuku gibi kavramlar üzerine de Hammurabi yasaları şunlara hükmeder:
1-Eğer bir adam, bir kadın alır (fakat) sözleşmesini yapmazsa, o kadın zevce değildir (sözleşme yapmadığı için karısı sayılmaz). (Hammurabi Kanunları – 8)
2-Eğer, kayınpederinin evine nişanlılık hediyesi getiren ve başlık veren bir adam, ikinci bir kadına göz koyduysa ve kayınpederine kızını almayacağını söylediyse, kızın babası ona getirilen her şeyi alıkoyacaktır. (Hammurabi Kanunları – 9)
3-Eğer bir adam bir kadın alırsa (evlenirse), kadın ona çocuklar / doğurursa, o kadın kaderine giderse (ölürse), ölümünden sonra adam ikinci bir kadınla evlenip, çocuklar dünyaya getirirse, sonra baba (da) ölürse, çocuklar analara göre mal bölüşmeyecekler, kendi analarının çeyizini alacaklardır. Baba evinin malını (da) eşit olarak bölüşeceklerdir. (Hammurabi Kanunları – 10)
4-Eğer bir adamın eşi ona çocuklar doğurursa ve kadın kölesi (de) ona çocuklar doğurursa, baba sağlığında kölenin ona doğurduğu çocuklara “benim çocuklarım” deyip eşinin çocukları ile birlikte onları sayarsa, sonra baba kaderine gittiğinde (öldüğünde) baba evinin malı içinden, eşin ve kadın kölenin çocukları eşit olarak mal bölüşeceklerdir (fakat) eşin ilk oğlu, hisse içinden seçecek ve alacaktır. (Hammurabi Kanunları – 11)
Ayrıca Hammurabı evliliğe de düzenleme getirmiş ve yasalarında “Bir adam bir kadını eş olarak alır ancak aralarında herhangi bir ilişki yaşanmazsa bu kadın o adamın karısı olmaz” demiştir.
Bu arada ensest ilişkiye girenin suçu da yakılmaktı…
Hammurabi’nin Yargıçlar için kabul ettiği madde de günümüzde per çok insan tarafından kabul gören “Eğer bir yargıç bir davaya bakar ve bir karara varırsa, verdiği hükmü yazılı olarak takdim eder. Daha sonra verdiği kararda bir hata ortaya çıkar ve bu kendisinden kaynaklanırsa o zaman davada onun tarafından verilen cezanın on iki katını öder. Halka ilan edilerek yargıçlık makamından el çektirilir ve bir daha asla yargıçlık icra etmek için oraya oturamaz” maddesidir.
Hammurabi Yasaları asgari ücreti de düzenlemiş ve tarım işçileri için buğday hesabına göre bir bedel belirlemişti. (Örneğin: Bir kişi tarlasında çalıştığı bir başkasına yıllık 2 ton buğdaydan az bedel ödeyemez” gibi…
Vahiy inmiş gibi
Bu kanunlarla birlikte ilk defa kısasa kısas ilkesi uygulandı ve tam anlamıyla borçlar hukuku oluşturuldu. Hammurabi gücünü dinden değil ordudan alıyor, ancak yasaların Tanrılar tarafından bizzat kendisine yazdırıldığını söylüyordu. Dolayısıyla bu yasalar bir nevi Tanrı sözü idi. Ayni vahiy inmiş gibi… Zamanla mutlak monarşiye dayalı din devleti anlayışı dünya devleti anlayışına evrilecek ve tarihin ilk “laik” devleti Babiller olacaktır.
Hammurabi Kanun Maddelerinin Konuları
Adaletin yerine getirilmesine karşı işlenen suçlar: (1-5), Mülke karşı işlenen suçlar: (6-25), Arazi ve Ev: (26-60-4), Ticaret ve Alışveriş (107-126), Evlilik Aile Mülkiyeti (127-194), Taarruz ve Kısas: (195-214), Meslek adamlarına ait suçlar: (215-240), Fiatlar ve Ücretler: (241-277), Köle Hakları: (278-282).
Evet;
Dünyadaki anayasa, yasalar, yönetmelikler vs. gibi uyguamaların ilk kaynakları böyle…
Bunlar sürekli değişen uygulamalar ve dünya durdukça da değişecekler…
Bizler ise bu yasaların değişikliklerinin akıllı uslu, insancıl, diktatörlük hevesi olmayan, demokrat kişiler tarafınan yapılmalarının beklentisi içinde olmaya da devam edeceğiz…









    
Misafir Avatar
İsim
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×

banner228