23.02.2019, 01:53 1925

KENT HAFIZASI

 
Duyularımız tarafından algılanan her şey zamanı geldiğinde kullanılmak üzere beyine depolanır. İnsanın beyninde gerçekleşen bu çok hassas işleme hafıza denir. Beyin zaman, zaman kendi içinde düzenlemeler yapar ve güncelliğini yitiren veya yok etmek istediği bazı bilgileri siler bunun adı unutmaktır. Bazen geçmişin izleri başkaları tarafından da silinmek istenir. Oysa dünyada var olan her şeyin dünü, bugünü olduğu gibi elbette yarını da olacaktır. Kentlerinde kendilerine özgü hafızaları vardır, günümüze ulaşan izler, çeşitli belgeler ve kentle özdeşleşmiş simgeler kent hafızasının birer parçasıdır. Kentler bu yüzden iyi korunmalıdır, kentleri korumak, aslında kentleri yaşatmaktır. Ancak kentler çeşitli nedenlerden ötürü yeterince korunamaz. Korumacılık önünde en büyük sorun kentlerin plansız büyümesi ve büyümek isterken ‘Toprak Rantı’ açığa çıkarmasıdır, kısaca Toprak Rantı korumacılık önünde en büyük engeldir.

Kentler, üzerinde bulundukları doğa, iklim, göç yolunda olmak veya deniz, nehir kenarında bulunmaktan etkilenir. Tıpkı dağda, ovada, çölde veya vahada kurulmaktan etkilendiği gibi! Farklılıklar kentleri birbirinden ayırır ve ayrı birer kimlik kazandırır, yalnız bunlar değil elbette, kentleri kuranların düşleri, erişilen sosyal-kültürel yapı ve kentlerin ulaştığı ekonomik düzeyler kent kimliğinin oluşmasına etki eder. Kent kimlikleri öyle kolaycacık oluşmaz, tarihsel bir süreç gerekir. Londra, Paris’ten, San Francisco, Chicago’dan, Moskova, Petersburg tan, İzmir, Muş'tan ve İstanbul her yerden bu nedenle farklıdır. Kentlerin gelişmişlikleri ve geri kalmışlıkları zaman içinde değişebilir ama kimlikleri asla değişmez. Zorla değiştirmeye kalkarsanız kentin ruhu ölür, geriye kalanlar o kenti bir daha canlandırmaya yetmez.

Elbette kentlerin de belli bir ömrü vardır ve her kentte eskiyen ve yenilenmesi gereken yapılar olabilir. Bunları en uygun zamanda, belli bir plan çerçevesinde onarımı yapılabilir, onarımı olanaksız olanlar gözden çıkarılabilir. Böyle yapılıyor diye kimse fazla laf söz etmez, üstelik onları da alkışlayanlar çıkabilir. Ancak, kentleri kent estetiğinden yoksun olarak yeniden tasarlamak kent hafızasını yorar Geçmişle ilgili izlerin yok olmasına, bilgilerin karışmasına ve kuşaklar arasındaki bağların kopmasına neden olur. Zaten son zamanlarda kentlerde yükselen beton bloklar ve onlara verilen yabancı adlar bu başkalaşımı fazlasıyla yapmaktadır. Oysa korumacılık aslında sadece tarihi kentlere özgü bir kavram değildir, dünyada yenileşirken kuruluş, kurtuluş, hatta Hiroşima, Berlin gibi yok ediliş izlerini anıtsal yapı titizliğinde koruyan kentler de vardır, üstelik dünyada sadece tarihi kentler korunmaz!

Dünyada korumacılığın pek çok türü vardır, örneğin ABD, İspanya Savaşından bu yana donanmasında görev yapan savaş gemilerini korumakta ve genç nesillere gururla göstermektedir. Sheffield, çeliğin modern anlamda üretildiği ilk kenttir ve Kraliçe Victoria döneminde 1893 yılında 'Şerefli Şehir' unvanı verilmiş ve korunmaya alınmıştır. Almanya'nın Ramsbeck kasabasında bulunan ve ilk çağlardan beri bilinen en eski kurşun-çinko madeni bugün özenle korunmaktadır. Sanayi Devriminin başladığı İngiltere'nin Yorkshire, Almanya'nın Ruhr bölgelerinde bulunan birçok eski işçi evine kimse dokunamaz. Bugün o evler ve o evlerdeki eski yaşam tarzlarına yönelik birçok akademik çalışma yapılmakta, doktora ve tez konusu olarak tekrar, tekrar ele alınmaktadır. Meksika’nın Monterroy kentinde bulunan ve ülkenin en eski demir çelik fabrikaları olan yapı toplulukları ‘Fondidora Teknolojik Park’ adıyla yeniden düzenlenmiş ve gelecek nesillere bırakılmıştır. Kavala’da bulunan ve Osmanlıdan kalan eski tütün fabrikası ve fabrikada bulunan tütün sarma makineleri bugün özenle korunmaktadır.

Bizler korumacılığa ne kadar önem veriyoruz, elbette özen gösteriyoruz ancak itina ile koruduklarımız kadar, koruyamadığımız şeyler de var. Örneğin Anadolu’nun dört bir yanından fışkıran tarihi zenginlikleri yeterince koruyamadık, koruyamıyoruz. Tıpkı YAVUZ zırhlısını, Sarayburnu'nun o eşsiz siluetini, İlimizin ve Belediyemizin logosu olan ülkemizin ilk yüksek fırını Fatma’yı bir anıt olarak düşünüp koruyamadığımız gibi! Elinizdeki değerleri özenle korumazsanız, gelecek nesillere bunu anlatamazsınız. Safranbolu Kent Müzesi kurulduğunda çok sevinmiş, ailemden kalan birçok objeyi müzeye ulaştırması için İl Kültür Müdürlüğüne vermiştim. Müzenin girişinde bulunan ve müzeye katkı sunan isimlerin yer aldığı plakada kendi ismimin olmadığını görünce bir anlam verememiş üzülmüştüm. Durumu kaymakamlığa iletmiş oradan aldığım yanıt, içimi daha çok acıtmıştı. Hala bu küçük eksikliğin giderilmemiş olmamasına bir anlam veremiyorum. Sonuç olarak kentlerde imar çalışmaları yapılırken kent kimliklerine özen gösterilmesini diliyor ve sözlerimi bir Çerkez Atasözü ile son veriyorum ‘Geçmişi olmayanın, geleceği yoktur’ umarım bu sözden çıkarılacak dersler çoktur…
 

NOT: Değerli insan, büyük Zonguldak sevdalısı, Sayın Ekrem Murat Zaman uzun bir süre önce yukarıdaki fotoğrafı paylaşmıştı. Ben de bir makalemi benzer anlamda olan bir Çerkez atasözü ile bitirmiştim. Yukarıda ki fotoğraftaki pankartta ''HAFIZASI OLMAYAN BİR HALKIN; GELECEĞİ OLMAZ'' yazıyor! Ben bu fotoğraftaki pankartı önemsiyor ve bir kez daha makalemi, paylaşmak istiyorum... 
Yorumlar (0)
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 31 67
2. Fenerbahçe 32 63
3. Galatasaray 31 61
4. Trabzonspor 32 57
5. Gaziantep FK 31 50
6. Alanyaspor 32 49
7. Hatayspor 31 49
8. Karagümrük 32 48
9. Sivasspor 31 44
10. Göztepe 32 43
11. Konyaspor 31 40
12. Antalyaspor 32 39
13. Rizespor 31 35
14. Kasımpaşa 32 35
15. Malatyaspor 31 33
16. Ankaragücü 31 33
17. Başakşehir 32 33
18. Kayserispor 31 33
19. Gençlerbirliği 31 31
20. Erzurumspor 32 28
21. Denizlispor 31 26
Takımlar O P
1. Giresunspor 29 60
2. Samsunspor 28 54
3. Altay 28 53
4. Adana Demirspor 28 52
5. Altınordu 29 52
6. İstanbulspor 29 51
7. Ankara Keçiörengücü 29 49
8. Tuzlaspor 29 41
9. Bursaspor 28 40
10. Bandırmaspor 28 38
11. Ümraniye 28 38
12. Boluspor 28 32
13. Balıkesirspor 28 32
14. Adanaspor 28 31
15. Menemenspor 28 29
16. Akhisar Bld.Spor 28 25
17. Ankaraspor 28 19
18. Eskişehirspor 29 8
Takımlar O P
1. Man City 31 74
2. M. United 30 60
3. Leicester City 30 56
4. West Ham 30 52
5. Chelsea 30 51
6. Tottenham 30 49
7. Liverpool 30 49
8. Everton 29 47
9. Aston Villa 29 44
10. Arsenal 30 42
11. Leeds United 30 42
12. Wolverhampton 31 38
13. Crystal Palace 30 38
14. Southampton 30 36
15. Burnley 30 33
16. Brighton 30 32
17. Newcastle 30 29
18. Fulham 32 26
19. West Bromwich 30 21
20. Sheffield United 30 14
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 29 66
2. Barcelona 29 65
3. Real Madrid 29 63
4. Sevilla 29 58
5. Real Sociedad 29 46
6. Real Betis 29 46
7. Villarreal 29 46
8. Celta de Vigo 29 37
9. Granada 29 36
10. Athletic Bilbao 29 36
11. Levante 29 35
12. Valencia 29 33
13. Cádiz 29 32
14. Osasuna 29 31
15. Getafe 29 30
16. Huesca 30 27
17. Real Valladolid 29 27
18. Elche 30 26
19. Eibar 29 23
20. Deportivo Alaves 29 23
8
kapalı
Namaz Vakti 10 Nisan 2021
İmsak 04:44
Güneş 06:14
Öğle 12:59
İkindi 16:39
Akşam 19:34
Yatsı 20:59