Araştırmacı-yazar İbrahim Kekeç’ten bölge tarihine yeni soluk getirecek çalışma

ZONGULDAK 26.03.2022, 12:09
Araştırmacı-yazar İbrahim Kekeç’ten bölge tarihine yeni soluk getirecek çalışma

Araştırmacı-Yazar İbrahim Kekeç, 100 yıl önce Karadere yöresindeki ormanlardan elde edilecek kerestenin dekovil hattı ile Kdz. Ereğli’deki limana ulaştırılması hikayesini araştırdı. Kekeç, “Ereğli adeta Devrek başta olmak üzere Çaycuma, Gökçebey (Tefen) ve Yenice’nin denize açılan kapısı, iskelesi olurdu. Gülüç limanının yanı sıra kurulacak orman entegre tesisleri ve mobilya sektörüyle birlikte Ereğli, ülkemizin orman ve mobilya başkenti olurdu” diye konuştu.

Batı Karadeniz’de 100 yıl önce Bolu-Devrek-Kdz. Ereğli bölgesinde yapılmak istenen ancak büyüklüğü sebebiyle başarısızlıkla sonuçlanan dekovil hattı projesinin tarihini araştıran araştırmacı-yazar İbrahim Kekeç, projede başarılı olunsaydı hat sayesinde vatandaşların bile seyahat edebileceğine atıfta bulundu. Cumhuriyetin milli ormancılık ve dekovil (dar hatlı demiryolu) projesine dikkat çeken araştırmacı-yazar İbrahim Kekeç, araştırmadaki amacın bir asır önce bölgedeki ormancılık alanında yaşananlara dikkat çekerek yörenin tarihine ışık tutmak olduğunu vurguladı.

Ulaşım ve haberleşme sisteminin yeniden kurulmasında orman ürünlerine ihtiyaç olması buna karşılık devletin işlettiği orman olmamasını hatırlatan Kekeç, Mustafa Kemal Atatürk’ün direktifleriyle başlatılan demiryolu seferberliğini hatırlattı. Ancak demiryolu inşası sırasında rayların yerleştirileceği ahşap traverslere ihtiyaç olduğu bununla birlikte kömür havzasında da maden direği ihtiyacının ortaya çıktığının altını çizen Kekeç, araştırmasında şu ifadelere yer verdi:

“Savaştan çıkmış, düşman tarafından yakılıp yıkılmış, tahrip edilmiş bir ülkenin yeniden inşa edilmesi, sanayileşmesi, ulaşım ve haberleşme sisteminin kurulmasında orman ürünlerine ihtiyaç vardı.

Buna mukabil, devletin işlettiği bir orman yoktu. Ormanlar özel girişimciler eliyle işletilmekteydi.

Memleketin demir ağlarla örülmesi için büyük önder Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün direktifiyle bir başlatılan demiryolu seferberliği başlatılmıştı. Ancak demiryolu inşası sırasında üzerine rayların yerleştirileceği ahşap traverse ihtiyaç vardı. Ereğli kömür havzasında da maden direği sıkıntısı çekiliyordu. En önemli ihraç ürünlerinden üzüm, incir ve yumurtanın kutulanması için kullanımı uygun olan göknar kerestesine duyulan ihtiyaç ise had safhadaydı. İzmir’den yapılmakta olan üzüm ve incir ihracatında yörede yetişen ağaç türü olan kızılçamdan yapılan kutuların reçine sızdırması nedeniyle kutuların köknardan yapılmasını zorunlu kılıyordu. Romanya ve İsveç’ten ithal edilen göknar kerestesinin ithalatında aksamalar oluyor, ithal maliyeti artıyordu.”

“Ormancılık konusunda bir çok yeniliğe ihtiyaç duyuldu”

İbrahim Kekeç, Cumhuriyetin ilanından sonra ormancılık konusunda birçok yeniliğe ihtiyaç duyulduğunu hatırlatarak, “Mevcut Orman İdaresinin görevi, ormanların korunması ve yerli-yabancı müteahhitlere işletmecilik hakkının satılması işlerinin düzenlenmesinden ibaretti. Mustafa Kemal Atatürk tarafından ormancılık devrimi için 1924 yılından itibaren uzmanların görüşlerini almaya başladı. Bolu - Karadere ormanlarının devlet tarafından işletilmesi ile orman ürünlerinin en yakın limana taşınması için dekovil(dar hatlı- projede 75 cm- demiryolu) hattının inşası ve işletilmesi Orman Meclisi Ali’nin aldığı ilk kararları oluşturdu. Karadere İşletme Müdürlüğü görevine Orman Fen Müşaviri İbrahim Kutsi’nin getirildiği proje özetle; Devrek’te bugünkü Yazıcık(Dirgine) köyünde idare binası, kereste fabrikası, dekovil tamir-bakım atölyesi ile eğitim, sağlık, güvenlik, sağlık ve sosyal tesislerinin bulunduğu İşletme merkezi kurulması, 1.Dünya Savaşı’ndan sonra Trabzon-Hamsiköy hattında atıl kalan lokomotif, vagon, ray vb. dekovil malzemelerinin getirilerek, 5 adet istasyon binası dâhil olmak üzere Karadere-Ereğli arasında dekovil hattı inşa edilip işletilmesi, malzemelerin yeterli olmaması durumunda eksiklerin Avrupa’dan ithal edilmesi, Kereste ihracı için bir liman yapılması, proje için gerekli bütçenin temin edilmesi işlerinin yapılması konularını kapsıyordu. Proje gerçekleşirse İzmir’in üzüm-incir kutusu için kereste ihtiyacı ile kömür havzasının maden direği ve demiryollarının travers ihtiyacı karşılanmış olacaktı” ifadelerine yer verdi.

6 milyon metreküp ağaç servetine sahip bölgede 111 bin metreküp üretim planı

Araştırmasında 6 milyon metreküp ağaç servetine sahip bölgede 111 bin metreküp üretim planlandığını araştıran Kekeç, “6 milyon m3 ağaç servetine sahip olduğu tahmin edilen ve yılda 111.000 m3 üretim planlandığı Bolu-Karadere ormanları projesiyle ülkemizde ormanlara ilk defa devlet eli değiyordu. Orman havzası Bolu-Zonguldak-Düzce illerini kapsayan Karadere Orman İşletme Müdürlüğü yerleşkesi günümüzde Zonguldak ili mülki idare hudutları içinde bulunmaktadır. 1924 yılı başı itibariyle yörenin Bolu’ya bağlı olması nedeniyle projede “Bolu - Karadere” olarak anılmıştır” ifadelerine yer verdi.

Araştırmasında Zonguldak’a kadar 150 kilometrelik hattın yapılmasının kararlaştırıldığı ancak daha sonra kararnamenin değiştirilerek mahreç iskelesi Kdz. Ereğli’ye kaydırıldığını hatırlatan Kekeç, “Bütçe büyüklüğü ve yapılan çalışmalara karşın Karadere ormanlarının işletilmesi ve Karadere-Ereğli dekovil hattı projesi maalesef sonuçlandırılamamış bir projedir. Karadere İşletme Müdürü İbrahim Kutsi tarafından Trabzon’dan Karadere ’ye getirilen dekovil hattı malzemelerine ilişkin bir ize rastlanılmamıştır. Elde kalan dekovil malzemesi ile 1945 yılında Devrek Orman İşletmesi tarafından 20 km’lik bir dekovil hattı döşenmiştir. Söz konusu dekovil hattı Devrek-Tefen İstasyonu arasında inşa edilmiştir. Projenin bitirilememesi nedeniyle üzüm, incir gibi ihraç ürünleri için ihtiyaç duyulan kutu kerestesi Ayancık, Bozüyük ve İkizdere’de kurulu özel şirketler vasıtasıyla karşılanmaya çalışılmıştır.

Bir süre sonra onlar da yetersiz kalınca yurt dışından ithal edilmiş, 1937 yılında ise Devlet Orman İşletmeleri kurulmuştur. Karadere projesiyle ile Batı Karedeniz ihya olurdu. Proje başarıyla sonuçlandırılsaydı, Bolu-Zonguldak ve Düzce üç vilayetin buluşturan Karadere ormanlarının devlet eliyle işletilmesi ve Karadere-Ereğli dekovil demiryolu yapılsaydı bölgede bugün tasavvur bile edemeyeceğimiz değişimler olurdu. Öncelikle ormancılık çok daha önceden gelişirdi. Karadere-Devrek-Ereğli dekovil hattından orman emvali taşınmakla kalınmaz, İstanbul’daki Kemerburgaz-Karadeniz hattında olduğu gibi bölge insanı da Devrek-Ereğli arasında dekoville seyahat ederdi. Ereğli adeta Devrek başta olmak üzere Çaycuma, Tefen ve Yenice’nin denize açılan kapısı, iskelesi olurdu. Gülüç limanının yanı sıra kurulacak orman entegre tesisleri ve mobilya sektörüyle birlikte Ereğli, ülkemizin orman ve mobilya başkenti olurdu. Karadere, Uzunöz ve emsali ormanların birkaç yüz bin hektar genişliğinde bulunduğu ve içine balta girmediği belirtilen 1334/1916 Bolu Salnamesinde de, takriben dört milyon metreküp ağaç hammaddesinden elde edilecek gelirle bölgenin yüksek bir refah ve dereceye varacağı, bayındır bir bölgeye dönüşeceği ifade edilmiştir. KTÜ Öğretim Üyesi Prof. Dr. Cantürk Gümüş hocam başta olmak üzere; yöremizin tarihine yeni bir soluk getireceğine inandığım araştırmama bilgi, belge ve görsel olarak katkı veren herkese teşekkür ediyorum” ifadelerine yer verdi.

Kaynak: (İha)
Yorumlar (0)
24
açık
Puan Durumu
Takımlar O P
Takımlar O P
1. Trabzonspor 38 81
2. Fenerbahçe 38 73
3. Konyaspor 38 68
4. Başakşehir 38 65
5. Alanyaspor 38 64
6. Beşiktaş 38 59
7. Antalyaspor 38 59
8. Karagümrük 38 57
9. Adana Demirspor 38 55
10. Sivasspor 38 54
11. Kasımpaşa 38 53
12. Hatayspor 38 53
13. Galatasaray 38 52
14. Kayserispor 38 47
15. Gaziantep FK 38 46
16. Giresunspor 38 45
17. Rizespor 38 36
18. Altay 38 34
19. Göztepe 38 28
20. Ö.K Yeni Malatya 38 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 36 70
2. Ümraniye 36 70
3. Bandırmaspor 36 62
4. İstanbulspor 36 60
5. Erzurumspor 36 58
6. Eyüpspor 36 57
7. Samsunspor 36 51
8. Boluspor 36 50
9. Manisa Futbol Kulübü 36 49
10. Tuzlaspor 36 49
11. Denizlispor 36 49
12. Keçiörengücü 36 48
13. Gençlerbirliği 36 48
14. Altınordu 36 45
15. Adanaspor 36 45
16. Kocaelispor 36 44
17. Bursaspor 36 44
18. Menemen Belediyespor 36 38
19. Balıkesirspor 36 12
Takımlar O P
1. M.City 38 93
2. Liverpool 38 92
3. Chelsea 38 74
4. Tottenham 38 71
5. Arsenal 38 69
6. M. United 38 58
7. West Ham United 38 56
8. Leicester City 38 52
9. Brighton 38 51
10. Wolverhampton Wanderers 38 51
11. Newcastle 38 49
12. Crystal Palace 38 48
13. Brentford 38 46
14. Aston Villa 38 45
15. Southampton 38 40
16. Everton 38 39
17. Leeds United 38 38
18. Burnley 38 35
19. Watford 38 23
20. Norwich City 38 22