Afganistan'da 2021'de Taliban'ın yönetimi ele geçirmesinden bu yana kadınların insan hakları sistematik olarak ve neredeyse tamamen ortadan kaldırılmış durumdadır. Uluslararası kamuoyu, ülkedeki mevcut tabloyu cinsiyet ayrımcılığı rejimi olarak tanımlamaktadır.
Eğitim Hakkı: Kız çocuklarının eğitim hakkı ilkokulla sınırlandırılmıştır. Ortaokul, lise ve üniversiteye gitmeleri kesin olarak yasaktır.
Çalışma Hakkı: Kadınların devlet dairelerinde, sivil toplum kuruluşlarında ve hatta (2025'in sonlarından itibaren) Birleşmiş Milletler ofislerinde çalışması engellenmiştir. Yalnızca kadın hastalar için sağlık sektörü gibi çok kısıtlı alanlarda var olabiliyorlar. Ayrıca kadınların işlettiği binlerce kuaför ve güzellik salonu "İslami kurallara aykırı" denilerek kapatılmış, on binlerce kadın tek gecede işsiz bırakılmıştır.
Seyahat ve Sosyal Hayat: Kadınların yanlarında mahrem (baba, eş veya erkek kardeş gibi bir erkek akraba) olmadan 72 kilometreden uzağa seyahat etmeleri veya uçağa binmeleri yasaktır. Parklara, bahçelere, spor salonlarına ve hamamlara girmeleri de engellenmiştir.
Hukuk ve Evlilik: 2026 yılında çıkarılan yeni kararnamelerle kadınların boşanma talebinde bulunmaları neredeyse imkânsız hale getirilmiş; şahitlik hakları zayıflatılmış ve çocuk yaşta zorla evliliklerin önündeki hukuksal engeller fiilen kaldırılmıştır.
Kamusal Alan: Kadınlar kamusal alandan fiziksel ve işitsel olarak tamamen silinmiş, "görünmez" kılınmıştır. Özellikle 2024'ün ağustos ayında yürürlüğe giren "Erdemliliğin Yayılması ve Kötülüklerden Korunma Yasası" ile birlikte sokaktaki kurallar en sert noktaya ulaşmıştır:
Zorunlu Örtünme: Kadınların evden çıkarken yüzleri ve gözleri dahil olmak üzere tüm vücutlarını örten, vücut hatlarını kesinlikle belli etmeyen kalın kıyafetler (genellikle geleneksel mavi burka veya tam peçe) giymeleri zorunludur.
Ses Yasağı: Rejim, "kadın sesini de mahrem" kabul etmektedir. Bu nedenle kadınların sokakta yüksek sesle konuşmaları, gülmeleri, şarkı söylemeleri veya şiir okumaları yasaktır. Seslerinin evlerinin dışından duyulması suç sayılmaktadır.
Sosyal İzolasyon: Sokakta yürürken dikkat çekmemeleri, erkeklerle göz teması kurmamaları istenir.
Bugün Afganistan'da sokağa baktığınızda; kendi kimlikleriyle var olan bireyler değil, sadece zorunlu ihtiyaçları için hızla yürüyüp geçen, baştan aşağı örtülü ve tamamen sessiz silüetler görürsünüz. Milyonlarca kadın, ekonomik ve sosyal bağımsızlıkları ellerinden alınarak evlerinin dört duvarı arasına hapsedilmiş haldedir.
Sonuç: Din konusunda ahkam kesenlerin bu konularda suskun olmasının sebebini sizler yorumlayınız.