Almanya yer bilimleri araştırma merkezinin (GFZ) dünyaca ünlü Science dergisinde yayımlanan son çalışması, deniz altındaki sismik hareketliliğin riskli bir göç içinde olduğunu ortaya koydu. Ortaya çıkan verilerle ilgili hayati uyarılarda bulunan Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi (BEUN) Mühendislik Fakültesi Geomatik Mühendisliği Jeodezi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, rehavetin ölümcül sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekerek, "faturanın ağır olmaması için mutlaka en kötü senaryoya göre hazırlıkların yapılması gerekiyor" dedi.
"fayın derinde kilitlenmediği anlamına gelmez"
Çalışmada batı segmentindeki sürünme (creeping) hareketine değinen Prof. Dr. Kutoğlu, yüzeydeki bu yavaş hareketin aldatıcı olmaması gerektiğini vurguladı. Kuzey Anadolu Fayı'nın genel hız karakteristiği ile bu verileri kıyaslayan Kutoğlu, şu tespitlerde bulundu:
"Çalışmada, buradaki sürünme hızı yıllık 10 milimetre (1 santimetre) olarak belirlenmiş. Oysa biz biliyoruz ki bu ana fayın ortalama hızı 2 ile 3 santimetre arasında değişiyor. Yüzeyde sürünme olması, fayın onlarca kilometre aşağıda bir noktada kilitlenmediği anlamına gelmez. Bu nedenle senaryolarimizi küçültmemizin bir anlamı yok, bu fay da derinden enerji biriktiriyor."
depremler adım adım doğuya göç ediyor
Deniz içinde yaşanan son sarsıntıların kronolojik ve sistematik bir ilerleyiş sergilediğini belirten uzman isim, geçmiş yıllardaki verileri paylaştı. 2011 yılındaki 5.2 ve 2012'deki 5.1 büyüklüğündeki depremlerin ardından, Kumburgaz Çukuru’nda yaşanan 6.2 büyüklüğündeki son sarsıntının bu sistematik ilerleyişi gösterdiğini ifade etti. Bu iddiaların devam etmesi halinde sıradaki riskin kilitli durumda bulunan Adalar segmenti üzerinde yoğunlaşabileceği aktarıldı.
tarihten ders çıkarılmalı: Maraş ve Japonya örnekleri
Kamuoyunda oluşan "deprem küçük olacak" algısının zarar azaltma çalışmalarını yavaşlatabileceğini ve bunun en büyük tehlike olduğunu söyleyen Kutoğlu, resmi kurumların hazırlıklarını 7.5 büyüklüğündeki en kötü senaryoya göre sürdürmesi gerektiğini ifade etti. Geçmişte yaşanan felaketlerden örnekler veren profesör, sözlerini şöyle sürdürdü:
-
2023 Kahramanmaraş depremleri: hiçbir bilimsel çalışmada birden fazla fay segmentinin aynı anda kırılarak birbirini tetikleyeceği öngörülmemişti ancak bu düşük ihtimal gerçekleşti ve ağır faturalar ödendi.
-
2011 Japonya Tohoku depremi: Japonya gibi bir teknoloji devi bile hazırlıklarını 8.5 büyüklüğüne göre yapmıştı. Ancak birden fazla segmentin aynı anda kırılmasıyla 9 büyüklüğünde felaket yaşandı ve tsunami dalgaları koruma bariyerlerini aştı.
en çok risk taşıyan bölgeler açıklandı
Çalışmadaki sismik şiddet ve etki haritasını da yorumlayan Kutoğlu, olası bir kırılmada sarsıntının çok geniş bir coğrafyada hissedileceğini belirtti. Haritadaki sıcak renklerin (sarı, turuncu ve kırmızı) şiddetin artışını gösterdiğini ifade eden uzman, özellikle güney kıyı şeridinin sarsıntıyı çok daha yüksek şiddette hissedeceğini ve buralarda yıkım riskinin fazla olduğunu vurguladı. Ayrıca uzakta olmasına rağmen zemin yapısı nedeniyle Güney Marmara tarafının da riskli bir nebze yüksek şiddete maruz kalabileceği hatırlatıldı.