Yıllardır artan maliyetlerle mücadele eden özel maden işletmeleri, bu ziyaretle birlikte sorunlarının nihayet duyulacağını düşündü. Ancak görünen o ki madencilerin beklediği destek yine kağıt üzerinde kaldı.
Zonguldak’ta faaliyet gösteren rödevanslı maden ocakları bugün adeta kapanmanın eşiğinde. Artan işçi maliyetleri, üretim giderleri ve Türkiye Taşkömürü Kurumu (TTK) tarafından uygulanan yüksek rödevans bedelleri, özel maden işletmelerini ekonomik olarak nefessiz bıraktı. Son üç yıldır kömür fiyatlarına kayda değer bir artış yapılmadı, madencilik sektörüne ise somut bir teşvik verilmedi.
Bunun anlamı çok açık: Özel maden ocakları kaderine terk edildi.
Bu ocaklar sadece bir işletme değil; yaklaşık 3 bin kişinin ekmek kapısı. Zonguldak gibi emekli nüfusunun yoğun olduğu bir şehirde, bu 3 bin işçinin işsiz kalması sadece ekonomik değil, sosyal bir krizin de kapısını aralayacak.
Üstelik mesele yalnızca madencilerin işi değil. Zonguldak’taki termik santrallerin çalışabilmesi için yerli kömür üretimi kritik öneme sahip. Özel maden ocakları kapanırsa, santraller ithal kömüre daha da bağımlı hale gelecek. Küresel krizlerin, savaşların ve deniz taşımacılığındaki risklerin arttığı bir dönemde ithal kömüre bel bağlamak, enerji güvenliğini de tehlikeye atmak anlamına geliyor.
Bugün dünya çatışmalarla sarsılırken, gemi sevkiyatlarının aksaması halinde ithal kömür bulmak zorlaşabilir. O zaman akıllara şu soru gelecek:
Yerli kömür üreticileri neden ayakta tutulmadı?
Sorulması gereken başka sorular da var.
Termik santral şirketleri kömür fiyatlarını neredeyse tek taraflı belirlerken, özel maden ocaklarının zararını kim düşünüyor? Bu şirketlere enerji üretim ruhsatı verilirken yerli madenciyi destekleme sözü verilmedi mi?
Yerli kömürün kullanımını artırmak için verilen teşvikler gerçekten yerli üreticiye mi ulaştı, yoksa yolda bir yerde mi kayboldu?
Zonguldak’ın yer altından çıkan kömür, yıllarca Türkiye’nin sanayisini ayakta tuttu. Şimdi ise aynı kömürü çıkaran madenciler, artan maliyetlerin ve yüksek rödevans yükünün altında eziliyor.
Madenciler artık bir şeyin farkında:
Sorun üretmek değil, üretirken ayakta kalabilmek.
Rödevans bedellerinin düşürülmesi, özel maden ocaklarının yeniden nefes almasını sağlayacak en kritik adım olarak görülüyor. Aksi halde Zonguldak’ta birer birer kapanacak madenler, sadece ocakların değil binlerce ailenin de kapısına kilit vuracak.
Ve o gün geldiğinde geriye şu acı soru kalacak:
“Yerli kömür varken, madenciler neden yalnız bırakıldı?”
