Trafik kazalarında yaşanan can kayıplarının önlenmesi ve özellikle çocukların yaşam hakkının daha etkin korunması amacıyla yeni bir yasal düzenleme önerisi gündeme geldi. Avukat Aslı Nur Çanakcı Çapan tarafından hazırlanan “Ela Yasası – Ağır ve Bilinçli Trafik Güvenliği İhlalleri Sonucu Ölüme Neden Olunmasının Önlenmesi ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi Taslağı”, trafik güvenliğini ağır biçimde ihlal ederek ölüme neden olan kişilere yönelik yaptırımların yeniden düzenlenmesini amaçlıyor.
Taslak, henüz yasalaşmış bir düzenleme niteliği taşımıyor. Çalışmada Türk Ceza Kanunu başta olmak üzere ilgili mevzuatta değişiklik yapılması öneriliyor.
ELA’NIN ÖLÜMÜ DÜZENLEME İHTİYACINI GÜNDEME GETİRDİ
Taslağın genel gerekçesinde, henüz 6 yaşındaki Ela’nın bir servis aracının altında kalarak hayatını kaybetmesi ve olayla ilgili yargılama sonucunda 5 yıl 10 ay hapis cezasına hükmedilmesi, mevcut mevzuatın yeniden değerlendirilmesi ihtiyacının nedenleri arasında gösteriliyor.
Çalışmada, temel trafik güvenliği yükümlülüklerini ağır biçimde ihlal ederek ölüme neden olan fiillerin, sıradan dikkatsizlikten kaynaklanan durumlarla aynı kapsamda değerlendirilmemesi gerektiği savunuluyor.
Taslağın amacının belirli bir yargı kararına müdahale etmek olmadığı, ağır ve bilinçli trafik ihlallerini ayrı bir suç tipi olarak düzenlemek ve önlenebilir ölümleri azaltmak olduğu belirtiliyor.
TRAFİK İHLALLERİNE 15 YILA KADAR HAPİS ÖNERİSİ
Taslakta, Türk Ceza Kanunu’na 85/A maddesinin eklenmesi öneriliyor. “Ağır ve Bilinçli Trafik İhlaliyle Ölüme Neden Olma” başlığını taşıyan maddeye göre, ölüm tehlikesini öngörmesine rağmen neticenin gerçekleşmeyeceğine güvenerek trafik güvenliğine ilişkin temel bir yükümlülüğü ağır biçimde ihlal eden ve bu nedenle bir kişinin ölümüne yol açanlara 8 yıldan 15 yıla kadar hapis cezası verilmesi öngörülüyor.
Suçun okul veya öğrenci taşımacılığı sırasında çocukların güvenliğine ilişkin yükümlülüklerin ağır biçimde ihlal edilmesi, ticari yolcu taşımacılığında temel güvenlik kurallarına uyulmaması ya da çocukların araca bindirilmesi ve indirilmesi sırasında gerekli önlemlerin alınmaması suretiyle işlenmesi durumunda ise cezanın 12 yıldan 18 yıla kadar çıkarılması teklif ediliyor.
Sürücünün güvenli araç kullanma yeteneğini ortadan kaldıran alkol veya uyuşturucu madde etkisi altında olması ya da birden fazla ağır güvenlik ihlalini birlikte gerçekleştirmesi halinde cezanın üçte bir oranında artırılması da taslakta yer alıyor.
Fiilin birden fazla kişinin ölümüne neden olması durumunda cezanın yarı oranında artırılması öneriliyor.
SÜRÜCÜ BELGESİNİN İPTALİ GÜNDEMDE
Taslakta yalnızca hapis cezasına ilişkin değil, sürücü belgelerine yönelik yaptırımlara ilişkin düzenlemeler de bulunuyor.
Buna göre, önerilen suç kapsamında kesinleşmiş mahkûmiyet kararı bulunan kişilerin sürücü belgelerinin iptal edilmesi ve mahkûmiyetin kesinleşmesinden itibaren 10 yıl geçmeden yeniden sürücü belgesi alamamaları öngörülüyor.
Yeniden belge alınabilmesi için psikoteknik değerlendirme, sağlık yeterliliği, trafik güvenliği eğitimi ve sürücülük sınavlarında başarı şartlarının getirilmesi öneriliyor.
Taslağa göre, suçun çocuk veya yolcu taşımacılığına ilişkin ağırlaştırıcı koşullar altında işlenmesi nedeniyle mahkûm olan kişilerin 15 yıl boyunca ticari yolcu ve öğrenci taşımacılığında sürücülük yapamaması da gündeme geliyor.
Aynı suçtan ikinci kez mahkûmiyet halinde sürücü belgesinin süresiz iptali ve yeniden belge edinme yasağının uygulanması ise ölçülülük ilkesi ve yargısal denetim güvenceleri çerçevesinde ele alınıyor.
ÇOCUK TAŞIMACILIĞINDA EK GÜVENLİK ÖNLEMLERİ
Ela Yasası taslağında okul ve öğrenci servislerinde çocukların güvenliğinin sağlanmasına yönelik özel yükümlülükler de bulunuyor.
Önerilen düzenlemeler kapsamında servis araçları hareket ettirilmeden önce çevre güvenliği kontrolü yapılması, çocukların araca güvenli biçimde bindirilmesi ve araçtan güvenli biçimde indirilmesi için gerekli önlemlerin alınması zorunlu hale getiriliyor.
Ayrıca kör nokta güvenlik sistemleri, araç çevresini izleyen donanımlar ve çocuk güvenliğine ilişkin teknik standartların ilgili idarelerce belirlenmesi öneriliyor. Sürücülerin ve rehber personelin çocuk güvenliği konusunda özel eğitim alması da taslakta yer alan düzenlemeler arasında bulunuyor.
ÖLÜMLÜ KAZALARDA DELİLLERİN KORUNMASI ÖNERİSİ
Taslakta, ölümle sonuçlanan trafik olaylarında delillerin gecikmeden korunmasına yönelik bir düzenleme de öngörülüyor.
Bu kapsamda araç içi ve dışı kamera kayıtları, çevredeki güvenlik kameralarının görüntüleri, araç takip verileri, teknik muayene ve bakım belgeleri ile sürücü yeterlilik kayıtlarının olayın niteliğine göre korunması öneriliyor.
Taşımacılık işletmelerinin sürücülerin mesleki yeterliliğini ve araçların teknik güvenliğini sağlama yükümlülükleri de taslakta ayrıca ele alınıyor. Bu yükümlülüklerin ihlali sonucunda ölüm meydana gelmesi halinde sorumlu gerçek kişilerin cezai sorumluluğunun kendi kusurları çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği belirtiliyor.
ELA YASASI İÇİN YASAMA ÇAĞRISI
Avukat Aslı Nur Çanakcı Çapan tarafından hazırlanan taslakta, Türk Ceza Kanunu, 5235 sayılı Kanun, Karayolları Trafik Kanunu ve Ceza Muhakemesi Kanunu’nda değişiklik yapılması öneriliyor.
Çalışmanın sonuç bölümünde, düzenlemenin anayasal yaşam hakkı, kanunilik, kusur ve ölçülülük ilkeleri doğrultusunda kamu kurumları, hukukçular, trafik güvenliği uzmanları ve yasama organı tarafından değerlendirilmesi talep ediliyor.
Taslağın temel yaklaşımı, her trafik kazasının ağır ceza kapsamında değerlendirilmesi değil, öngörülebilir ölüm tehlikesine rağmen ağır güvenlik ihlalinde bulunan kişilerin sorumluluğunun kusurluluk derecesine uygun yaptırımlarla karşılanması olarak açıklanıyor.
Ela Yasası taslağı, çocukların yaşam hakkının korunması ve önlenebilir trafik ölümlerinin azaltılması amacıyla mevzuat değişikliği yapılması yönünde bir girişim niteliği taşıyor. Taslağın yasalaşıp yasalaşmayacağı ise ilgili yasama süreçlerinin ardından belli olacak.
