Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesinin yürürlüğe girmesinin ardından, 8 Eylül 1999 tarihinden sonra sigortalı olan ve EYT kapsamına giremeyen çalışanların kademeli emeklilik talepleri gündemdeki yerini koruyor.
Emeklilikte Adalet Derneği (EMADDER) tarafından hazırlanan kademeli emeklilik modeli, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na iletildi. Önerilen sistemde, çalışanların sigorta başlangıç tarihlerine göre emeklilik yaşının ve prim şartlarının belirli basamaklarla artırılması öngörülüyor.
Kademeli emeklilik nedir?
Kademeli emeklilik modeli, sigortalılık başlangıç tarihine göre farklı emeklilik koşullarının uygulanmasını öngören bir sistem olarak gündeme geliyor.
Modelde yaş şartının tamamen kaldırılması yerine, işe giriş tarihine göre daha düşük yaşlardan başlayan ve ilerleyen yıllarda kademeli olarak yükselen bir emeklilik sistemi öneriliyor. Buna paralel olarak gerekli prim gün sayısının da sigorta başlangıç tarihine göre farklılaştırılması talep ediliyor.
Kadınlarda 43, erkeklerde 45 yaş önerisi
Kamuoyunda tartışılan modeller arasında 1999-2000 yıllarında sigortalı olan kadınların 43, erkeklerin ise 45 yaşından itibaren emekli olabilmesine yönelik öneriler bulunuyor.
Sigorta başlangıç tarihi ilerledikçe emeklilik yaşının da basamaklı şekilde yükselmesi öngörülüyor. EMADDER tarafından gündeme getirilen modelde kadınlar için emeklilik yaşının 43 ile 51, erkekler için ise 45 ile 53 arasında kademeli olarak belirlenmesi öneriliyor.
EYT ile arasındaki fark ne?
Kademeli emeklilik talebi ile EYT düzenlemesi arasındaki temel fark, yaş şartında ortaya çıkıyor.
EYT düzenlemesi kapsamında 8 Eylül 1999 ve öncesinde sigortalı olan ve diğer koşulları sağlayan çalışanlar için yaş şartı kaldırılmıştı. Kademeli emeklilik modelinde ise yaş şartının tamamen kaldırılması yerine, sigorta başlangıç tarihine göre değişen bir yaş sistemi uygulanması talep ediliyor.
Bir gün farkla EYT dışında kalanlar da talep ediyor
Kademeli emeklilik talebinin önemli bir bölümünü, 8 Eylül 1999 tarihini bir gün, birkaç ay veya birkaç yıl farkla geçerek EYT kapsamı dışında kalan çalışanlar oluşturuyor.
Bu çalışanlar, 8 Eylül 1999 öncesi ve sonrasında sigortalı olanlar arasındaki emeklilik şartları farkının kademeli bir sistemle azaltılmasını istiyor. Çeşitli dernek ve platformlar da bu yöndeki taleplerini sürdürüyor.
Model henüz yasalaşmadı
Kademeli emeklilik konusunda dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, henüz yürürlüğe girmiş resmi bir düzenlemenin bulunmaması.
Kamuoyunda gündeme gelen 43-53 yaş aralığındaki emeklilik şartları, mevcut mevzuata göre kazanılmış bir hak değil. Söz konusu rakamlar, çeşitli kesimler tarafından önerilen modeller kapsamında değerlendiriliyor.
Dolayısıyla kademeli emekliliğin uygulanabilmesi için öncelikle yasal bir düzenleme yapılması gerekiyor. Şu aşamada bu konuda kesinleşmiş bir uygulama tarihi veya resmi bir takvim bulunmuyor.
4,5 milyon çalışanı kapsayabilir
EMADDER tarafından hazırlanan modelin yaklaşık 4,5 milyon çalışanı kapsayabileceği belirtiliyor. Dernek, hazırladığı çözüm önerisini Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na sundu.
EMADDER yönetimi, Ağustos 2026’da Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakan Yardımcısı Ahmet Aydın ile gerçekleştirdiği görüşmede, 8 Eylül 1999 sonrası sigortalı olan ve EYT kapsamına giremeyen çalışanların taleplerini aktardı.
Sunulan modelde, sigorta başlangıç tarihine göre emeklilik yaşı ve prim koşullarının kademeli biçimde belirlenmesi öneriliyor. Kadınlarda 43, erkeklerde ise 45 yaştan başlayan emeklilik yaşının, sigorta başlangıç yılı ilerledikçe yükselmesi talep ediliyor.
Mali yük de tartışılıyor
Kademeli emeklilik taleplerinin yanı sıra, böyle bir düzenlemenin sosyal güvenlik sistemi ve kamu maliyesi üzerindeki olası etkileri de tartışma konusu oluyor.
Özellikle geniş bir çalışan grubunun 40’lı yaşlarda emekli olmasını sağlayabilecek bir düzenlemenin sosyal güvenlik sisteminin mali sürdürülebilirliği açısından önemli sonuçlar doğurabileceği değerlendiriliyor.
Bu nedenle kademeli emeklilik bekleyen milyonlarca çalışan açısından gözler, hükümet ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’ndan gelecek olası açıklamalara çevrilmiş durumda.
