Dijital bankacılığın yaygınlaşmasıyla birlikte günlük hayatın vazgeçilmezi haline gelen IBAN üzerinden para transferleri, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Mali Suçları Araştırma Kurulu’nun (MASAK) yakın takibine girdi. Kayıt dışı kazançla mücadelede devreye alınan otomatik denetim sistemleri, dekontlardaki açıklamalara odaklanıyor.
Sistem tarafından yapılan incelemelerde, açıklama kısmına "Kira" yazılarak gönderilen düzenli ödemeler, ev sahibinin beyan ettiği vergi bildirimleriyle anlık olarak eşleştiriliyor. Beyan dışı kalan gelir tespit edildiğinde mülk sahiplerine doğrudan izah daveti tebliğ ediliyor.
"Borç İadesi" ve "Emanet" Yazmak Cezayı Engellemiyor
Ticari gelirleri gizlemek ya da vergi ödememek amacıyla açıklama kısmına yazılan "Borç iadesi" veya "Emanet" gibi ifadeler de mali denetim radarına takılıyor. Resmi bir sözleşme, senet ya da hukuki belgeyle desteklenmeyen bu transferler, incelemelerde doğrudan faturasız satış kabul edilerek ağır vergi cezalarına konu ediliyor.
Ayrıca işletmelerin veya butiklerin müşterilerini şahsi IBAN hesaplarına yönlendirmesi mevzuata aykırı sayılırken; açıklamasında ürün/hizmet bedeli yazılı olmasına karşın faturası düzenlenmeyen işlemler için özel usulsüzlük cezaları kesiliyor.
Açıklamayı Boş Bırakanlar Hukuki Haklarını Kaybedebilir
Yargıtay içtihatlarına dikkat çeken hukukçular, açıklama kısmı boş bırakılan, nokta veya anlamsız harflerle geçiştirilen ödemelerin hukuken "mevcut bir borcun ödenmesi" sayıldığını hatırlatıyor. Borç olarak gönderilen bir meblağın açıklamasız bırakılması halinde, paranın tahsili için mahkemede hak iddia etmek neredeyse imkânsız hale geliyor.
Öte yandan, kişinin gelir profiliyle uyuşmayan ya da amacı belirsiz yüksek tutarlı transferler, bankalarca "şüpheli işlem" kapsamında değerlendirilerek hesap blokajlarıyla sonuçlanabiliyor. Belirli limitlerin üzerindeki işlemlerde ise en az 20 karakterlik açık ve net izahat şartı aranıyor.
