Devrek Atatürk Kültür Merkezi (AKM)’nde düzenlenen söyleşi ve imza gününe kalabalık bir okur katıldı.
İbrahim Tığ, Devrek ve bölge tarihine ışık tutacak, 1868-1871 yılları arasında Devrek’in Adatepe Köyünde iki kadının başlattığı isyanı tarihi belgeleriyle ortaya koyduğu “Devrek Tarihi Yazıları ve Adatepe Kadınlar İsyanı” adlı kitabını tanıttı, kitabın nasıl ortaya çıktığını anlattı.
Devrek Adatepe Köyünde yaşanan bu isyanın Osmanlı’da 3. Kadın isyanı olduğunun altını çizen Tığ, “Osmanlı’nın 1838 yılında Avrupa ve İngiltere ile imzaladığı Balta Limanı Antlaşması’yla çöküşünün hızlandığını” söyledi.
Tığ, “Balta Limanı Ticaret Antlaşmasıyla yerli tüccarlar yabancı tüccarların insafına bırakıldı. Bu anlaşma kapitülasyonlardan daha beter bir anlaşmadır. Bu anlaşmayla İngiltere yarı sömürge haline getirdiği Osmanlı Devletini çöküşüne kadar belini doğrultamayacağı bir ekonomik yıkımın içine sürüklemiştir.”dedi.
Bu olumsuz durumdan yöresel dokumalarıyla tanınan Kastamonu vilayeti Bolu Mutasarraflığına bağlı Dirgine nahiyesinin Adatepe karyesindeki dokuma tezgahlarının da nasibini aldığını ifade eden İbrahim Tığ, “Adatepe Köyünde, yün, şal, keçe, hasır, çekene, kilim, ipek, pamuk, keten, tiftik dokuyarak geçimlerini sağlayan Adatepe köylüleri de nasibini almıştır. Avrupa ve İngiliz dokumalarıyla rekabet edemeyen köylüler dokuma tezgahlarını durdurmak zorunda kalmıştır. Bu durumda bölgeye yayılan isyanı beraberinde getirmiştir. Adatepe köyünde Dudu ve Esna hatunlar tarafından başlatılan bu isyan Osmanlı’ya başkaldırıdan başka bir şey değildir. Dudu ve Esma hanımlar Osmanlı’ya bu olumsuzlukları dile getirmeleri için bir heyet göndermiş ve bir sonuç alamamışlardır. Bunun üzerine kazada ve çevre yerleşim birimlerinde ürettiklerini satamayan bu nedenle işsiz kalan köylüler 1868 yılında isyan başlattı. Kastamonu Valisi Öküz Mehmet Reşat Paşa bu isyanın bastırılması için bizzat Devrek’e gelerek çaba sarfetti. İsyan İstanbul, İzmit ve Adapazarı’ndan gelen kuvvetlerle bastırıldı. İsyanın ele başı olarak görülen Dudu ve Esma hanımlar, Muhtar Ali, Manav Şakir ve 7 kişi İstanbul’da yargılandı. 4’ünün idamına karar verildi ve Adatepe köyünde idam edildiler. Dudu ve Esma’nın bu isyanında aynı köyden 25 kişi yaşamını yitirdi. İsyana katılanlar kürek cezasına çarptırıldı. Yüzlerce kişi tutuklandı. Maktüllerin yakınlarına Abdülaziz tarafından kayıpları ölçüsünde para yardımı yapıldı” şeklinde konuştu.
Tığ, bu konuda Osmanlı arşivlerinde 39 belgenin olduğunu da kaydetti.
Tığ daha sonra, “Devrek Tarihi Yazıları ve Adatepe Kadınlar İsyanı” ve şiir kitapları; Perişah ve Toprak’ı okurlarına imzaladı.
