Yükseköğretimde uzun yıllardır liyakat tartışmalarına neden olan "adrese teslim" akademik kadro ilanları Sayıştay denetimlerine takıldı. Sayıştay’ın TBMM'ye sunduğu 2025 yılı denetim raporlarında, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun "bilimsel kaliteyi artırma, objektif ve denetlenebilir olma" ilkelerinin çiğnenerek belirli şahısları tarif eden ilanlar yayımlandığı somut örneklerle ortaya konuldu.
Tez Başlıkları İlan Şartı Yapıldı: Tek Başvuru, Tek Atama
Sayıştay raporunda özellikle Şırnak Üniversitesi'nin öğretim üyesi alımlarında koyduğu ek kriterler dikkat çekti. İlan metinlerinde akademik rekabeti tamamen ortadan kaldıran ve yalnızca belirli kişilerin sahip olduğu dar uzmanlık alanlarının şart koşulduğu saptandı.
Raporda yer alan çarpıcı ilan şartlarından bazıları şöyle sıralandı:
-
"Bahçe Bitkileri bilim alanında doçent olup, sebzelerde biyotik ve abiyotik stres, serada sebze yetiştiriciliği, sanayi domatesinde su stresi ve bitki besleme konularında çalışmalar yapmış olmak."
-
"Zootekni alanında doktora yapmış olup, büyükbaş hayvan verilerinin parçalı regresyon ve lojistik regresyon ile analizleri üzerine çalışmalar yapmış olmak."
-
"Tefsir ilminde Ayet-Sure ilişkisi ve İbadiyye'nin tefsir anlayışıyla ilgili çalışmalar yapmış olmak."
-
"Makine Mühendisliği bilim alanından mezun olup 'Titreşim kontrolü ve PID tabanlı kontrol sistemleri' konularında bilimsel çalışmaları olmak."
Sayıştay denetçileri, kadrolara ataması yapılan akademisyenlerin tamamının aranan bu mikro kriterlerle örtüşen kitap, makale veya doktora tezlerine sahip olduğunu ve ilanlara yalnızca birer adayın başvurabildiğini tespit etti. Şırnak Üniversitesi'nin "Kriterleri YÖK Akademik'ten kontrol ettik" savunması ise Sayıştay tarafından yeterli bulunmadı. Raporda ayrıca üniversitede bölüm başkanlıklarına da mevzuattaki unvan hiyerarşisine uyulmadan atama yapıldığı kaydedildi.
Çukurova’da Yüksek Lisanslı Adaya "2 Yıllık Önlisans Diploması" Şartı!
Raporda Çukurova Üniversitesi Abdi Sütçü Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu bünyesindeki Tıbbi Görüntüleme Teknikleri programı öğretim görevlisi alımı da usulsüz bulundu. İlanda, kanun ve yönetmelikte bulunmayan biçimde lisans ve tezli yüksek lisans derecesine ek olarak "iki yıllık bir programdan da mezun olma" koşulu getirilerek rekabetin engellendiği ve kadroya yine tek bir kişinin başvurduğu vurgulandı. Üniversite yönetimi ise sonraki ilanlarda daha özenli davranılacağını taahhüt etti.
YÖK Uyardı: "Yetkililer İçin Cezai Sorumluluk Doğar"
Sayıştay, raporunda Yükseköğretim Kurulu’nun (YÖK) üniversitelere gönderdiği resmi uyarı notuna da atıfta bulundu. YÖK'ün bilgi notunda; belirli adayı tanımlamaya yönelik şartların Anayasa'nın eşitlik ilkesine aykırı olduğu, açılan davalarda bu tür atamaların yargı mercilerince iptal edildiği ve bu işlemlere imza atan rektörlük ve idari yetkililer açısından idari ile cezai sorumluluk doğacağı açıkça hatırlatıldı.
