Golos Halkının Zonguldak’a Gelişi
Hayati Yılmaz ile Zonguldak Tarih Golos Halkının Zonguldak’a gelişini kaleme aldı.
İşte o yazı:
1923 ile 1927 yılları arasında Yunanistan ile yapılan mübadele anlaşması gereği ; Zonguldak’tan bir çok Hristiyan, Rum ve Yunan kökenliler Yunanistan’a yollandı. Buna karşılık Yunanistan’dan 1200’e yakın müslüman ve Ortodoks olmayan Hristiyanlar geldi. Bu gelenlerin arasında ; Yunanistan’ın Golos şehrinde yaşayan ve müslüman olan çingeneler de vardı.
‘’Golos’’ ,bugünkü adı ile Atina’nın 350 km kuzeyinde yer alan günümüz adı ile ‘’Volos’’ şehridir. Körfez ve Liman şehri olan ‘’Golos’’ aslında Zonguldak’a benziyordu. Tıpkı Zonguldak gibi ortasından bir de dere akıyordu. Çingeneler aslında daha önce de Zonguldak’a gelmişlerdi. Çingenelerin tercih ettiği yerler genelde su kenarlarıdır.
Çingeneler, tarihsel süreçte ve coğrafi bölgelere göre Roman, Çingene, Poşa, Karaçı, Cono, Cındar, Mutruf ve Şopar gibi birçok isimle anılmıştır. Kendilerini genellikle Rom (insan) olarak tanımlayan topluluktur. Aslında Rom , Romalı ile aynı anlamdır ama Romalı değillerdir. Balkanlara yine İran üzerinden Anadolu’dan yayılmışlardı. Mesela Yunanistan’dan gelmelerine rağmen o tarihlerde kendilerine Rum denmemiştir. Roman da denmiyordu. Zonguldak’ta Romanlara ‘’Urum /Trakyalı) veya Çerge (derme çatma yapı, çadır, göçebe) " ‘deniyordu. Bugün ise çingene ismi hakaret gibi görülmeye başladığından’’ Romen vatandaşlar (!)’’ deniliyor.
1971'deki Dünya Roman Kongresi, farklı ülkelerde aşağılayıcı anlamlar kazanan "Çingene" ,Gypsy, Gitano, Zigeuner terimleri yerine, topluluğun ortak ismi olarak "Roman" (Rom) terimini benimsemişlerdir. (isim değiştirilmesi sorunu ortadan kaldırmıyor. Bu bazı devletlerin yanlış entegrasyon politikalarının neticesidir , Bir süre sonra Roman denmesi de aşağılama kabul edilebilir. ) Biz bu kararlarına saygı duyarak kendilerine Roman asıllı Türk vatandaşları diyebiliriz..
Dünya’da Romanlar çeşitli inançlara sahiptir. Bazıları Hristiyan (Ortodoks, Katolik Protestan ) bazıları da Müslüman inancına sahiplerdir. Göçebe oldukları için nerelerden geçmiş iseler ,o inancı benimsemişlerdir.
Yunanistan , özelikle din ve mezhebine bakılarak insanları mübadelede sırasında Türkiye’ye yollamıştır. Mesela Hristiyan Gagavuz Türklerine dokunulmamıştır. Fakat Müslüman ve Katolik Hristiyan nüfusunu hedef almışlarıdır.
Daha önce size Yunanistan’dan gelen Kıptil halkından bahsetmiştim. Bu halk Mısır kökenli Romenlere benzeyen bir halk idi. Fakat bunlar Katolik Hristiyandılar. Onlar da Yunanistan’ın batısında bulunan bir başka şehir olan Yanya’dan gelmişlerdi. Bir gemi dolusu Zonguldak’a yollandılar. Çünkü onlar Hristiyan inancına sahip olmasına rağmen Ortodoks değillerdi. Golos’tan yollananlar ise Müslüman Romanlar idi.
Golos’tan Zonguldak’a gelen Romanlar, Zonguldak’ta hoş karşılanmadılar. Aykırı tarzları ve davranışları Zonguldak’ta rahatsızlık yarattı. Üstelik Yunanca konuşuyorlardı. Bu durum halkta rahatsızlık yaratınca, yetkililer bazı önlemler almaya çalışmış ama kısmen bunu sağlayabilmişlerdi. Bazılarını ‘’Gaca ‘’ gibi köylere yolladılar. ‘’Gaca’’ adı buradan gelmiştir. Daha sonra köyün adı ‘’Kardeşler Köyü’’ olarak değiştirilmiştir. Bazılarını kasaba ve ilçelere dağıttılar. Romanlar çiftçi olmadıkları için köylerde yapamadılar .Bazıları şehre geri döndü. Giderek toplumdan dışlanarak kendilerine ait bir mahallede toplanmaya başladılar. Bazıları başka ilçelere veya şehirlere geçti.
Romanlar Zonguldak’a yollanma sebeplerinden biri aslında maden ocaklarında işçi açığı olmasından kaynaklanıyordu. Lakin ocaklarda çalışamadılar. Kimse de onlara iş vermek istemiyordu . Giderek toplumun en alt kesimine düştüler.
Bugün halen Zonguldak’ta aynı sorunlar içinde yaşamaktadırlar.



