Türkiye'yi sarsan deprem felaketlerinin ardından yapı güvenliği ve zemin yapısı vatandaşların en büyük önceliği haline gelirken, Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi'nden hayati bir teknolojik hamle geldi. BEUN Mühendislik Fakültesi Geomatik Mühendisliği Jeodezi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu ve ekibi, binaların deprem riskini saniyeler içinde analiz eden yapay zeka tabanlı bir uygulama geliştirdi.
"Toplum Olarak Yapı Okuryazarlığımız Düşük"
Projenin çıkış noktasını anlatan Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, toplumda deprem bilincinin artmasına rağmen vatandaşların oturdukları, kiralayacakları ya da satın alacakları binaların zemin yapısı ve depremsellik seviyesi hakkında bilgiye ulaşmakta zorlandığını belirtti.
Yapı okuryazarlığının önemine dikkat çeken Kutoğlu, uluslararası alanda kabul gören "hızlı görsel değerlendirme" standartlarına (FEMA 154) atıfta bulunarak, dışarıdan bakıldığında bile tespit edilebilecek hayati geometrik kusurlar olduğunu vurguladı.
Fotoğraf ve Konum Yüklemek Yeterli
Geliştirilen sistem, vatandaşların karmaşık mühendislik süreçlerine girmeden oturdukları yapı hakkında fikir sahibi olmasını sağlıyor. Sistemin işleyişine dair detayları paylaşan Prof. Dr. Kutoğlu şunları söyledi:
"İstedik ki vatandaşlarımız cep telefonundan ya da bilgisayardan binalarının en az bir adet resmini ve konumunu sisteme yüklediklerinde; hem zeminin sert mi yumuşak mı olduğunu hem de binanın geometrik olarak depreme karşı zayıf noktalarını hızlıca öğrenebilsinler. Yazılımımız; binada kısa kolon, yumuşak kat, çıkma veya geri yaslama gibi, beton kalitesi yüksek olsa bile deprem anında risk oluşturabilecek zayıflıkları yapay zeka desteğiyle saniyeler içinde analiz ediyor."
Sonuçlar 10-15 Dakika İçinde E-Postada
Kullanıcı dostu olarak tasarlanan sistemde süreç oldukça hızlı ilerliyor. Vatandaşlar, yapianaliz.beun.edu.tr adresi üzerinden ücretsiz bir hesap oluşturduktan sonra binanın konumunu seçip fotoğrafını yüklüyor. Yapay zeka algoritması tarafından saniyeler içinde işlenen veriler, 10-15 dakika gibi kısa bir sürede detaylı bir risk raporuna dönüştürülüyor. Hazırlanan rapor hem sistemdeki kullanıcı profilinden görüntülenebiliyor hem de kullanıcının e-posta adresine otomatik olarak gönderiliyor.
"6 Şubat’ta Yeni Binalar Yıkılırken, Eskiler Ayakta Kaldı"
Binaların sadece beton kalitesinden ibaret olmadığını, mimari ve geometrik tasarımların da hayati önem taşıdığını hatırlatan Kutoğlu, acı bir gerçeğe de parmak bastı:
"6 Şubat depremlerinde, yeni yapılmış bazı binalar yıkılmışken, hemen arkalarındaki çok eski binaların ayakta kaldığını gördük. Beton kalitesi elbette önemli ancak geniş çıkmalar, kat düzensizlikleri ve geri yaslamalar binaları deprem karşısında savunmasız bırakıyor. Üniversitemizin Teknoloji Transfer Ofisi olarak geliştirdiğimiz bu hizmetle, vatandaşlarımızın yapı okuryazarlığını artırmayı ve farkındalık yaratmayı hedefliyoruz."
BEUN tarafından hayata geçirilen bu yenilikçi sistem, özellikle taşınmayı düşünen veya oturduğu konuttan şüphe duyan vatandaşlar için hızlı, güvenilir ve hayat kurtarıcı bir kılavuz olmaya aday gösteriliyor.
