Prim sistemiyle çalışanları yakından ilgilendiren bir karar Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nden geldi. Yüksek Mahkeme, satış hedeflerine bağlı olarak miktarı değişen primlerin kıdem tazminatı hesabında dikkate alınması gerektiğine hükmetti.
Karara konu olan işçi, haftalık çalışma süresinin yasal sınırları aştığını, sayım, eğitim ve toplantılar nedeniyle de ek çalışmalar yaptığını belirterek iş sözleşmesini feshetti. İşçi, kıdem tazminatı ve fazla çalışma ücretlerinin ödenmesi talebiyle İş Mahkemesi’ne başvurdu.
Haklı fesih gerekçelerini sıraladı
Davacı işçi, iş sözleşmesini haklı nedenle sona erdirdiğini savunarak ödenmeyen işçilik alacaklarının bulunduğunu, satış hedeflerinin keyfi şekilde belirlendiğini ve prim almasının engellendiğini ileri sürdü.
İşçi ayrıca işverenin eşit davranma yükümlülüğüne aykırı uygulamalarda bulunduğunu, üstleri tarafından ağır işler verildiğini, performansıyla ilgili ağır ithamlara maruz kaldığını ve psikolojik taciz niteliğinde davranışlarla karşılaştığını iddia etti.
Takım lideri olarak görev yapan işçi, temel ücretinin yanında satış miktarına göre prim aldığını belirtti. Ayrıca yemek, yol ve özel sağlık sigortası gibi yan haklardan yararlandığını ifade etti.
İşveren ise işçinin herhangi bir haklı neden bulunmadan istifa ettiğini savundu. İşçilik alacaklarının eksiksiz ödendiğini belirten işveren, satış primlerinin hedefe bağlı olduğunu ve çalışanın satış hedeflerini gerçekleştiremediğini ileri sürdü.
Fazla çalışma alacağı tespit edildi
İş Mahkemesi, puantaj kayıtlarının bulunduğu dönemlerde bu kayıtları esas aldı. Yapılan incelemede işçinin 19,5 saatlik ödenmemiş fazla çalışma ücretinin bulunduğu belirlendi.
Kayıt bulunmayan dönemler için ise tanık beyanları ve işçinin talepleri değerlendirildi. Fesih tarihinde ödenmemiş fazla çalışma ücretinin bulunması nedeniyle işçinin iş sözleşmesini haklı nedenle feshettiği kabul edildi.
Mahkeme, kıdem tazminatı ve fazla çalışma ücreti taleplerini kısmen kabul etti. İşverenin istinaf başvurusu üzerine dosyayı inceleyen Bölge Adliye Mahkemesi de işçinin ödenmemiş fazla çalışma alacağı bulunduğu ve feshin haklı nedene dayandığı yönündeki değerlendirmeyi yerinde buldu.
Primlerin kıdem tazminatına dahil edilmesi tartışıldı
Dosyanın temyiz edilmesinin ardından Yargıtay 9. Hukuk Dairesi devreye girdi. Bölge Adliye Mahkemesi, bordrolarda “ÇPS Bonus” adıyla yer alan primlerin süreklilik göstermediği sonucuna ulaşarak bu ödemeleri kıdem tazminatına esas giydirilmiş ücretin dışında bırakmıştı.
Davacı avukatının temyiz başvurusu üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay, kıdem tazminatı hesabında dikkate alınması gereken ücretin kapsamına ilişkin değerlendirmede bulundu.
Yargıtay’dan prim ödemeleri için kritik değerlendirme
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, kıdem tazminatına esas ücret belirlenirken İş Kanunu’nun 32. maddesinde belirtilen asıl ücretin yanı sıra işçiye sağlanan ve para ile ölçülebilen menfaatlerin de hesaba katılması gerektiğini vurguladı.
Devamlılık gösteren primlerin yanı sıra yakacak, giyecek, kira, aydınlatma, servis ve yemek yardımı gibi ödemelerin de kıdem tazminatı hesabında dikkate alınabileceği belirtildi.
Özel sağlık sigortası ve hayat sigortası primleri de hesaba katılacak
Yargıtay kararında, işçiye sağlanan özel sağlık sigortası ile hayat sigortası prim ödemelerinin de para ile ölçülebilen menfaat kapsamında değerlendirilmesi gerektiği belirtildi.
Satış rakamları veya farklı kriterlere göre hesaplandığı için tutarı değişen primlerin de kıdem tazminatına esas genişletilmiş ücret kapsamında değerlendirilmesi gerektiği ifade edildi.
Son yıldaki primlerin aylık ortalaması alınacak
Somut olayda işçinin belirli satış hedeflerine ulaştığı dönemlerde prim aldığına dikkat çeken Yargıtay, mevcut bordroların esas alınarak son yılda ödenen primlerin aylık ortalamasının hesaplanması gerektiğine karar verdi.
Yüksek Mahkeme, primlerin sürekli ve sabit miktarda olmamasının bunların kıdem tazminatı hesabına dahil edilmesine engel oluşturmayacağını belirtti.
Bu nedenle prim ödemelerinin hesaba katılmamasını hatalı bulan Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, Bölge Adliye Mahkemesi kararını bozdu. Kararın oy birliğiyle alındığı belirtildi.
