Trabzon hurması (Diospyros kaki) Cennet hurması, Cennet elması, Japon hurması, Karaağaç hurması ya da Akdeniz hurması isimleri ile anılan, anavatanı Japonya olan bir meyvedir. Adı ne olarak anılırsa anılsın tek bir gerçek var ki bu meyve tam bir sağlık deposudur. Trabzon hurması, köken olarak Ebenaceae familyasına ait etli, lifli, tropikal, yaprak döken bir meyvedir. Sonbahar mevsiminde olgunlaşan ve ufak bir portakal büyüklüğünde olan turuncu meyvelere sahiptir. Meyveleri, iyice tatlandığında taze olarak yendiği gibi, dondurularak, kurutularak da yenir. Çin, Güney Kore, Japonya, Brezilya, Türkiye ve İtalya dahil olmak üzere dünyanın sıcak bölgelerinde yaygın olarak yetiştirilmektedir. 2007 yılında, küresel Trabzon hurması üretimi 3,3 milyon tonu aşmış olup, bunun %70'i Çin'den, %10'u Kore'den ve %7'si Japonya'dan gelmiştir. Yeni Zelanda, Avustralya ve Şili ise Trabzon hurması üretimine yönelen ülkelerin başında gelmektedir. Türkiye’de Akdeniz bölgesi ve Kuzey Anadolu kıyı kesimi Trabzon hurması üretimi için uygundur. Trabzon hurması Türkiye'ye ilk defa 1920 yıllarında Fransızlar tarafından getirilip Hatay bölgesinde yetiştirilmiştir. Ülkemizde 40'ın üzerinde ilde yetiştirilmesine rağmen üretim yıllık 15 bin tonu geçmemektedir. Bu meyvenin tarihçesinde bir detay dikkat çekmektedir. İkinci Dünya savaşında, ABD’nin Japonya’nın Nagasaki şehrine atom bombası atmasının ardından, Güney Japonya kenti Nagasaki’deki patlamanın olduğu yerde ilk biten bitki olmasıyla literatüre geçmiştir Trabzon hurması. Bu hikayesi ile radyasyona karşı koruyucu etki gösterdiğinden bahsedilebilir.
Günümüzde beslenme ve sağlık arasındaki bağlantılar, kardiyovasküler bozukluklar, oksidatif stres, diyabet vb. çeşitli fizyolojik tehditlerle mücadele etmek için diyet temelli rejim stratejisine odaklanmaktadır. Bu bağlamda, meyve ve sebze tüketimi, insan sağlığını korumak için önemli bir güvence olarak giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Benzer şekilde, fitokimyasalları ve biyoaktif molekülleri de çeşitli rahatsızlıklara karşı umut vadeden yatıştırıcılar olarak popüler hale gelmektedir. Bu yazı, özellikle sağlık yararlarına özel olarak değinerek, hurma meyvesi hakkındaki bilgileri özetlemeyi amaçlamaktadır.
Trabzon hurması içeriğinde bol miktarda protein, betakaroten, selüloz, fosfor, kalsiyum, demir, sodyum, tanen, potasyum, magnezyum, A, B1, B2, B3 ve C vitaminleri bulunur. Ayrıca bu meyve antioksidan kaynağı olarak da bilinir. Bu antioksidanlar; likopen, lutein, zea-ksantin, kripto-ksantin, beta-karoten ve A vitaminidir. Aynı zamanda bu bileşiklerin, çeşitli hastalık süreçlerinde olumsuz rol oynayan, vücudun savunma sistemini bozan metaboliklere karşı, vücudumuzu koruyucu faydaları vardır. Diğer yandan antikanser etkilere sahip bileşikler de içeren Trabzon hurması diyabet gibi kronik hastalıklar, alzheimer gibi beyin hastalıkları içinde yararlı olan flavonoidler içerir. 100 gram cennet hurması A Vitamini günlük ihtiyacın %55'ini, C vitamini günlük ihtiyacın %75'ini içerir. Düşük yağ içeriği ve doğal şekerleri sayesinde sağlıklı bir enerji kaynağı olarak da kabul edilir. Lif açısından zengin olması sayesinde de sindirimi destekler ve bağırsak sağlığına fayda sağlar.
Trabzon hurması, zengin besin içeriği sayesinde sağlığımıza pek çok fayda sağlar. Ana başlıklar halinde bu faydaları sıralamak gerekirse Trabzon hurması; bağışıklık sistemini güçlendirir, sindirim sistemini düzenler, kalp sağlığını destekler, göz sağlığını korur, cilt sağlığını iyileştirir, kanser riskini azaltır, yemekten sonra tüketildiğinde öğünler arası mideyi tok tutar, anti-inflamatuar özelliklere sahiptir ve vücuttaki iltihaplanmayı azaltmaya yardımcı olur, kemik sağlığını korur, mide rahatsızlıklarını azaltır, enerji seviyelerini artırır, anemiyi önler, kan şekerini düzenler, kolesterolü düşürür ve bunun yanında içerdiği yüksek karbonhidrat nedeniyle kış aylarında vücut ısısını dengede tutmaya yardımcı olur. Son yazdığımız özellikten yola çıkarak Trabzon hurmasını ‘’İnsan Sobası’’ olarak tanımlayabiliriz.
Trabzon hurması sert ve olgunlaşmamış haliyle yenirse ağızda mavru bir burukluk bırakır ve yutmayı zorlaştırdığından olgunlaşmayan meyveleri pek yenilmez. Ancak, bal kıvamında, kendine özgü tadı ve kokusu ile olgunlaşmış haline doyum olmaz. Buruk meyvelerin yumuşatılması için en kolay yöntem; bir poşet içine veya kutuya elma veya muz ile beraber koymak. Elma veya muz, etilen gazı çıkardıkları için bir haftaya kalmadan hurmayı olgunlaştıracaktır
Günde 1-2 adet cennet hurması yemek yeterlidir. Fazla tüketildiğinde bağırsakların tıkanması yanı sıra fazla tüketilmesi mide ağrısı ve kabızlık gibi sindirim sorunları potansiyel zararları arasında yer almaktadır. Bunun yanında içerdiği sakaroz ve fruktoz gibi yüksek şeker içeriği diyabet riskini artırabilir ve kilo aldırabilir. Ayrıca kan pıhtılaşmasını yavaşlatabilir, kan basıncını düşürebilir ve nadiren de olsa bazı kişilerde alerjik reaksiyonlara neden olabilir. İçerdiği yüksek potasyum seviyesi, böbrek hastalığı olan kişilerde sorunlara neden olabilir. Trabzon hurması, bazı ilaçlarla etkileşime de girebilir (kan sulandırıcılar gibi). Eğer düzenli olarak ilaç kullanıyorsanız, cennet hurması tüketmeden önce doktorunuza danışın.
